پوسټ کوډ ۱۶۱۷۷۸
نیټه خپرول: چهارشنبه ۲۸ غبرګولی ۱۳۹۹ ۰۸:۲۶

د هند افغان پالیسي؛ د راتلونکې سیالۍ نن


امریکا ته طالبان تر هغه چې القاعدې ته یې پناه ورکوله ستونزه او تهدید نه ول، د ۹/۱۱ پیښې را پر دیخوا امریکا لوړ میزان لګښت ورکوي او د ولسمشر ترامپ ددې ټینګار چې هند د تروریزم پر وړاندې افغان جګړه کې مخامخ مرسته وکړې بنسټیز محور هم همدا لوړو لګښتونو سکالو ده. اوس پوښتنه داده چې د هند پخوانۍ افغان پالیسي د سیمې د نویو پرمختګونو لپاره څه غبرګونونه، بدلونونه او بدیلونه وړاندې کوي؟ هند به په افغانستان کې د خپل نرم‌ځواک (Soft power) او ستراتیژیک عمق (Strategic deep) ساتلو ته له کومې شیوې دوام ورکوي؟
د امریکا د هند په ګډون له پورته هېوادونو غواړي افغانستان کې جګړه وکړي، له هند غواړي عسکر ولیږي، جګړې ته وسله رانیسي، د افغان ځواکونو حربي مهمات چمتو کړي، امریکايي لیدلوری یې یو ستراتیژیک دوران (Strategic Cycle) ګڼي، په باور یې چې که هند د افغان جګړې کرښو ته ستون نه شي، هغوئ به کشمیر ته راشي-هندي لوری ټینګار کوي چېد ترهګرۍ سره مبارزه کې د ټرامپ یا پنټاګون ستاینلک ته اړ نه دی، او لا له وړاندې د عسکرو لېږل رد کړي، هند افغان ځواکونو ته د هلیکوپټرو، وسلو، جګړه‌ایزو مهماتو، اردو، پولیسو او ځانګړې ډول د کمانډویانو او پیلوټانو روزنې له لارې د افغان دولت ملاتړ او د افغان جګړې د غیر مستقم حضور برخوالۍ ته زړه نیسي.
د هند په پالیسۍ کې د طالب، اسلامي دولت او نورو پاکستاني ترهګریزو ډلو تعریف او ځای یو دی، ځکه نو د افغان دولت په مشرۍ د سولې د پروسې څخه ملاتړ کوي، د هند په باور که طالبان له افغان دولت سره د واک په شراکت یا سولې کې نتیجې ته ورسیدل، د اسلامي دولت، حقاني یا ورته جوړښت په متفاوت نوم بله ډله راپورته کوي ترستراتیژیک عمق (Strategic deep) او بایللی نفوذ بیا احیا کړي.
هند د افغان سولې او جګړې له روان بهیر څخه د هند ستره اندیښنه د افغان دولت او طالب د غیرمتجانس جوړښت ویره ده، هند فکر کوي چې د اساسي قانون او شرعیت ترکیب غیر متجانس دی او د طالبانو په راتګ د کورنۍ جګړې (Afghan civil war) اور نه سي درولی. هند اندښنه لري چې پاکستان هڅه کوي حقاني پر ځای وساتي او یوه برخه د طالبانو د مخالفت او اسلامي دولت بیا سره یو کړي او د هند پر وړاندې یې وکاروي – هند فکر کوي چې متحده ایالات هم د تروریزم پر وړاندې مبارزه کې واحد درېځ نه لري، د متحده ایلاتو ستراتیژیک امنیتي ساختار (Deep State) لکه د مرکزي استخباراتو اداره (CIA) او د دفاع وزارت (Pentagon) له سپینې ماڼۍ سره دوه رنګي لري، داسې ښکاري لکه ولسمشر ترامپ اداره چې د (Two track presidency) پراخ درز څخه رنځ وړي.
هند د طالبانو سره چې د هغوئ د امارت پر وخت یې هم د ښکاره دوښمنۍ اعلان نه و کړی جدي ستونزه نه لري، ځکه نو د اسلامي دولت، القاعدې، لشکر طیبه، جهیش محمد او نورو پاکستانې تروریستي ګروپونو رامنځته کول د پاکستان بالقوه عمل ګڼي او امریکا هم له همدې خوږ ګوتې پر هند او سیمې (Regional players) ږغ کړي چې د جګړې ډګر ته راستانه سي.
د هند افغان پالیسي د افغان دولت پر پښو دریدنې، پراختیايي مرستو، پانګونې او سیمه ایزه اتصال تمرکز کوي، هند جګړې ته ننوتل نه غواړي، دا د ځان لپاره غمیزه او ضایع ګڼي، فکر کوي چې افغان جګړه شوروي وبایله، امریکا هم نظامي حل نسې وړاندې کولی او هر بل قدرت هم نسې کولی په اسانۍ عسکر ولیږي ځکه بیا ترې وتل ډېر ستونزمن وي. د هند بهرنیو چارو وزیر په وینا موږ نه پوهېږو طالبان څوک دی، څنګه جګړې ته ننوځو، هغوۍ اصلا افغانان دي او موږ نه غواړو افغانانو سره جګړه نه کوو. هند آن نسې کولی ۳۰۰۰ افغان سرتیري تمویل کړې، حال دا چې له ۳۰۰۰۰۰ زیات افغان اردو تر ۳ تریلیون ډالرو پورې د جګړې لګښت غوښتلی سي، ځګه نو هند د افغانستان پراختیا ته فنډ ورکوي، او غواړي له دې لارې د افغان ځواکونو لپاره دایمي مالي ملاتړ غښتلی کړي.
د هند دریځ:
• هند له طالبانو سره د مستقمې مذاکرې میز ته نه ځي.
- که څه هم هند دوه متقاعد ډيپلوماتان د طالبانو د غیر رسمي خبرو اترو لپاره مسکو ته ولېږل.
- په هند کې ځينې داخلي کړۍ فکر کوي چې له طالبانو سره پرانیستی ارتباط ولري، ځکه هغوئ د افغانستان د د سیاسي پروسې یوه برخه ده، مګر په رسمي او واضح توګه د هند دولت د افغان حکومت په مشرۍ د سولې د مالکیت ملاتړ کوي.
- که څه هم طالبانو د هند پر حکومت هيڅکله هم انتقاد نه دی کړی، که دوئ د قدرت شریکان ګرځي، هند به وکولی سي خپلو پراختیايي پروګرامونو ته په افغانستان کې دوام ورکړي او طالبـ+افغان حکومت به هم د هند-افغانستان له ستراتیژیک ملګرتیا څخه ملاتړ ته دوام ورکوي.
• هند به د افغانستان ښه ملګری پاتيږي، افغان دولت سره به د بیا رغونې پروسه کې مرسته کوي. د هند پراختیايي پروګرامونو په زرګونه افغان ځوانان له تروریزم څخه را اړولي دي.
• هند به افغانستان کې پانګونې ته دوام ورکوي، تراوسه 3 Billion dollars څخه یې زیاته پانګونه کړې.
• هند غواړي د افغانانو په مشرۍ، کنترول او مالکیت له هر ډول موضوع‌ګیرۍ ملاتړ وکړي او هر لوبغاړي (Stakeholder) ته د افغان دولت لخوا رول مشخص کیږي.
• هند په افغانستان کې مشروع، قانوني او ټاکل سوی دولت باندې ټینګار کوي.
• هند به د افغان دولت تر څنګ وي او د پاکستان د مداخلې او تروریزم سره د تقابل پایه به وي.
آیا هند باید افغانستان ته په نظامي جامو کې ننوځي؟
کچیري هند د جګړې کرښې ته ولاړ نسې، هغوئ (تروریستان) به د کشمیر وادې له لارې د هند ملي امنیت وګواښې. ددې پر ځای چې هغوئ (تروریستان) سره په خپله ځمکنۍ بشپړتیا (Territory) جګړه وکړئ ښه به وي هند هغوئ (تروریستان) سره افغانستان کې وجنګيږي. (د ټرامپ اداره)
- هند نسې کولی ۳۰۰۰ افغان سرتیري هم تمویل کړې، حال دا چې له ۳۰۰۰۰۰ زیات افغان اردو تر ۳ تریلیون ډالرو پورې د جګړې لګښت غوښتلی سي، ځګه نو هند د افغانستان پراختی

برچسب‌ها

ستاسو نظر

  • AvaAdvertisement

مربوطه لیکنې

تازه ترین خبرونه

  • AvaAdvertisement