کد خبر 1192
تاریخ انتشار: 11 سال پیش
جایگاه افغانستان در نگاه بانک جهانی
چندی پیش بانک جهانی در گزارشی مبسوط تحت عنوان وضعیت خدمات پشتیبانی تجاری وضعیت 155 کشور جهان از جمله افغانستان را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و آنها را بر مبنای 6 شاخص مهم رتبه بندی نموده است.
بر این اساس کشور افغانستان در میان 155 کشوری که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته اند رتبه 143 را کسب نموده است.
همچنین نگاهی به رتبه کشورهای منطقه نیز حاکی از آن است که کشور امارات متحده عربی رتبه 24،کشور بحرین رتبه 32، کشور تركیه رتبه 39، کشور كویت رتبه 36، کشور ایران رتبه 103، کشور پاکستان رتبه 110، کشور تاجیکستان رتبه 132 وکشورعراق رتبه 148 را کسب نموده اند.
برمبنای این گزارش، کشورآلمان در صدر خدمات پشتیبانی لجستیک (حمل و نقل، انبارداری، و ...) قرار دارد و پس از آن نام کشورهای سنگاپور، سوئد، هلند، لوکزامبورگ و سوئیس قرار گرفته است.
همچنین در این گزارش آمده است که کشورهای برزیل، چین، بنگلادش و اوگاندا نیز توانستهاند طی سال گذشته رتبه جهانی خود را از نظر پشتیبانی لجستیک ارتقا دهند. بدترین کشور جهان نیز از این نظر سومالی است که البته ناگفته پیداست وقوع سرقت های دریایی از سوی دزدان دریایی این کشور تاثیر قابل توجهی درتنزل جایگاه این کشور داشته است.
اما بهتر است بدانید که اساس رتبه بندی ها بر مبنای شش شاخص مهم زیر می باشد که به تفکیک جایگاه کشورمان را نیز طبق این گزارش مورد بررسی قرار خواهیم داد:
1. كارآیی فرآیند ترخیص کالاها (Customs) شامل سرعت، سادگی و قابل پیشبینی بودن فرآیندهای اداری به وسیله سازمانهای كنترل مرزی مثل گمرك و مراکز وابسته به آن. در این شاخص، افغانستان با کسب نمره 2.22 رتبه 104 را کسب کرده است.
2. كیفیت تجارت و حملونقل (Infrastructure)؛ كه بستگی به زیرساختهای حملونقلی مثل بنادر، راهآهنها، راهها و فنآوری اطلاعات(IT) دارد. در این شاخص نیز کشورمان با کسب نمره 1.87 رتبه 139 را به دست آورده است.
3. قیمتهای حمل قابل رقابت در مقایسه با سایر رقبا (International shipments) ؛ در این شاخص، افغانستان با کسب نمره 2.24 حائز رتبه 141 شده است.
4. كفایت و كیفیت خدمات پشتیبانی (Logistics competence)مثل بهرهبرداران حملونقل و حقالعمل كاران گمركی. در شاخص چهارم نیز کشورمان رتبه 141 را با کسب نمره 2.09 به دست آورده است.
5. توانایی پیگیری و دنبال كردن محمولات (Tracking & tracing). دراین شاخص مهم نیز کشورمان با به دست آوردن نمره 2.37 رتبه 138 را کسب نموده است.
6. و در نهایت شاخص بهنگامی و تناسب (Timeliness) حملونقل در رسیدن به مقصد در چارچوب زمانی مورد انتظار که افغانستان رتبه 146 را با کسب نمره 2.61 از آن خود کرده است.
نگاهی کوتاه به اوضاع و احوال کشورمان در مورد شاخص های مطروحه در این خصوص گویای این حقیقت است که افغانستان اوضاع بالنسبه بهتری را در شاخص اول نسبت به پنج شاخص دیگر دارد و در شاخص ششم نسبت به سایرین عقب ماندگی بیشتری قابل مشاهده است.
اما در مجموع میتوان این گونه اظهار نظر کرد که با وجود ناكارآمدی سیاستهای اتخاذ شده طی چند سال گذشته، این بررسی مشخص میكند كه متاسفانه در مقایسه با سایر كشورهای منطقه خدمات پشتیبانی تجاری در افغانستان اوضاع مساعدی ندارد و مدیریت فرایندها نیز بهبود نیافته است، این در حالی است كه كشورهای منطقه توانستهاند با سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها و همچنین بهبود مدیریت فرآیندها نه تنها موقعیت خود را تثبیت نمایند، بلكه در مواردی خود را به رتبههای بالاتری نسبت به گذشته نیز سوق دهند و حتی امید دارند با سرمایهگذاریهای گسترده رتبه خود را بهبود بخشند.
از آنجا كه با توجه به این پیمایش، وجود زیرساختهای مناسب بخش پشتیبانی مناسب در كشورها اثر مضاعفی بر توسعه فعالیتهای اقتصادی داشته و در مقایسه با كشورهای در یك رده از نظر درآمد سرانه ولیكن با داشتن قابلیتهای پشتیبانی مناسبتر موجب رشد بالاتر اقتصادی در حد یك درصد افزایش در رشد ناخالص داخلی و دو درصد رشد در تجارت میشوند؛ بنابراین در آستانه آغاز به کار دولت جدید و تیم اقتصادی جدید کابینه، باید با دقت و حساسیت بیشتری نسبت به تخصیص اعتبارات و همچنین جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی و مهمتر از آن آزادسازی و خصوصیسازی بخش پشتیبانی در فرآیندهای مدیریتی اقدام شود تا مشكلات كمتر و بازدههای مناسبتری نصیب كشور شود.
سید محمد حسینی
بر این اساس کشور افغانستان در میان 155 کشوری که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته اند رتبه 143 را کسب نموده است.
همچنین نگاهی به رتبه کشورهای منطقه نیز حاکی از آن است که کشور امارات متحده عربی رتبه 24،کشور بحرین رتبه 32، کشور تركیه رتبه 39، کشور كویت رتبه 36، کشور ایران رتبه 103، کشور پاکستان رتبه 110، کشور تاجیکستان رتبه 132 وکشورعراق رتبه 148 را کسب نموده اند.
برمبنای این گزارش، کشورآلمان در صدر خدمات پشتیبانی لجستیک (حمل و نقل، انبارداری، و ...) قرار دارد و پس از آن نام کشورهای سنگاپور، سوئد، هلند، لوکزامبورگ و سوئیس قرار گرفته است.
همچنین در این گزارش آمده است که کشورهای برزیل، چین، بنگلادش و اوگاندا نیز توانستهاند طی سال گذشته رتبه جهانی خود را از نظر پشتیبانی لجستیک ارتقا دهند. بدترین کشور جهان نیز از این نظر سومالی است که البته ناگفته پیداست وقوع سرقت های دریایی از سوی دزدان دریایی این کشور تاثیر قابل توجهی درتنزل جایگاه این کشور داشته است.
اما بهتر است بدانید که اساس رتبه بندی ها بر مبنای شش شاخص مهم زیر می باشد که به تفکیک جایگاه کشورمان را نیز طبق این گزارش مورد بررسی قرار خواهیم داد:
1. كارآیی فرآیند ترخیص کالاها (Customs) شامل سرعت، سادگی و قابل پیشبینی بودن فرآیندهای اداری به وسیله سازمانهای كنترل مرزی مثل گمرك و مراکز وابسته به آن. در این شاخص، افغانستان با کسب نمره 2.22 رتبه 104 را کسب کرده است.
2. كیفیت تجارت و حملونقل (Infrastructure)؛ كه بستگی به زیرساختهای حملونقلی مثل بنادر، راهآهنها، راهها و فنآوری اطلاعات(IT) دارد. در این شاخص نیز کشورمان با کسب نمره 1.87 رتبه 139 را به دست آورده است.
3. قیمتهای حمل قابل رقابت در مقایسه با سایر رقبا (International shipments) ؛ در این شاخص، افغانستان با کسب نمره 2.24 حائز رتبه 141 شده است.
4. كفایت و كیفیت خدمات پشتیبانی (Logistics competence)مثل بهرهبرداران حملونقل و حقالعمل كاران گمركی. در شاخص چهارم نیز کشورمان رتبه 141 را با کسب نمره 2.09 به دست آورده است.
5. توانایی پیگیری و دنبال كردن محمولات (Tracking & tracing). دراین شاخص مهم نیز کشورمان با به دست آوردن نمره 2.37 رتبه 138 را کسب نموده است.
6. و در نهایت شاخص بهنگامی و تناسب (Timeliness) حملونقل در رسیدن به مقصد در چارچوب زمانی مورد انتظار که افغانستان رتبه 146 را با کسب نمره 2.61 از آن خود کرده است.
نگاهی کوتاه به اوضاع و احوال کشورمان در مورد شاخص های مطروحه در این خصوص گویای این حقیقت است که افغانستان اوضاع بالنسبه بهتری را در شاخص اول نسبت به پنج شاخص دیگر دارد و در شاخص ششم نسبت به سایرین عقب ماندگی بیشتری قابل مشاهده است.
اما در مجموع میتوان این گونه اظهار نظر کرد که با وجود ناكارآمدی سیاستهای اتخاذ شده طی چند سال گذشته، این بررسی مشخص میكند كه متاسفانه در مقایسه با سایر كشورهای منطقه خدمات پشتیبانی تجاری در افغانستان اوضاع مساعدی ندارد و مدیریت فرایندها نیز بهبود نیافته است، این در حالی است كه كشورهای منطقه توانستهاند با سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها و همچنین بهبود مدیریت فرآیندها نه تنها موقعیت خود را تثبیت نمایند، بلكه در مواردی خود را به رتبههای بالاتری نسبت به گذشته نیز سوق دهند و حتی امید دارند با سرمایهگذاریهای گسترده رتبه خود را بهبود بخشند.
از آنجا كه با توجه به این پیمایش، وجود زیرساختهای مناسب بخش پشتیبانی مناسب در كشورها اثر مضاعفی بر توسعه فعالیتهای اقتصادی داشته و در مقایسه با كشورهای در یك رده از نظر درآمد سرانه ولیكن با داشتن قابلیتهای پشتیبانی مناسبتر موجب رشد بالاتر اقتصادی در حد یك درصد افزایش در رشد ناخالص داخلی و دو درصد رشد در تجارت میشوند؛ بنابراین در آستانه آغاز به کار دولت جدید و تیم اقتصادی جدید کابینه، باید با دقت و حساسیت بیشتری نسبت به تخصیص اعتبارات و همچنین جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی و مهمتر از آن آزادسازی و خصوصیسازی بخش پشتیبانی در فرآیندهای مدیریتی اقدام شود تا مشكلات كمتر و بازدههای مناسبتری نصیب كشور شود.
سید محمد حسینی