کد خبر 56300
تاریخ انتشار: يکشنبه 22 ثَور 139221:14

امام محمد باقر (ع) شکافنده دانش ها

امام محمد باقر (ع) پنجمين آفتابى است كه بر افق امامت، جاودانه درخشيد.زندگيش سراسر دانش و ارزش بود، از اين رو باقر العلوم ناميده شد

ابو جعفر، امام محمد باقر (ع) پنجمین آفتابى است كه بر افق امامت، جاودانه درخشید. زندگی ایشان سراسر دانش و ارزش بود، از این رو باقر العلوم نامیده شد، یعنى شكافنده دشواریهاى دانش و گشاینده پیچیدگیهاى معرفت.
خصلت آفتاب است كه همواره گام بر فرق ظلمت می ‏نهد و در لحظه ‏هاى تاریك، بر افق زمان می‏روید تا ارزشهاى مهجور و نهان شده در سیاهى جهل و جور را، دوباره جان بخشد و آشكار سازد.
او نیز در عصر حاكمیت جور و تشتت اندیشه ‏هاى دینى امت اسلام، تولد یافت تا پیام آور معرفت و احیاگر اسلام ناب محمدى (ص) باشد.
ولادت:
حضرت ابو جعفر، باقر العلوم، در شهر مدینه تولد یافت و بر اساس نظریه بیشتر مورخان و كتابهاى روایى، تولد آن گرامى در سال ۵۷ هجرى بوده است. (۱) این نقل، با روایاتى كه نشان می‏دهد امام باقر (ع) به هنگام شهادت جد خویش ـ حسین بن على (ع) ـ در سرزمین طئف حضور داشته و سه سال از عمرش مى ‏گذشته است هماهنگى دارد. (۲)
در روز و ماه ولادت آن حضرت نیز نقلهاى مختلفى یاد شده است:
الف ـ سوم صفر ۵۷ هجرى. (۳)
ب ـ پنجم صفر ۵۷ هجرى. (۴)
ج ـ جمعه اول رجب ۵۷ هجرى. (۵)
د ـ دوشنبه یا سه شنبه اول رجب ۵۷ هجرى. (۶)
بیشتر محققان با ترجیح نظریه نخست، یعنى سوم صفر آن را پذیرفته‏ اند.
تبار والاى امام باقر (ع)
امام محمد باقر (ع) از جانب پدر و نیز مادر، به شجره پاكیزه نبوت منتهى مى‏ گردد.
او نخستین مولودى است كه در خاندان علویان از التقاى دو بحر امامت (نسل حسن بن على و حسین بن على علیهما السلام) تولد یافت: (۷)
پدر: على بن الحسین، زین العابدین (ع).
مادر: ام عبد الله، فاطمه، دختر امام حسن مجتبى (ع) (۸)
مادر گرامى امام باقر (ع) نخستین علویه‏ایى است كه افتخار یافت فرزندى علوى به دنیا آورد . (۹) براى وى كنیه‏ هایى چون ام الحسن و ام عبده آورده‏ اند، اما مشهورترین آنها، همان ام عبد الله است.
در پاكى و صداقت، چنان نمونه بود كه صدیقه‏ اش لقب دادند. (۱۰)
امام باقر (ع) مادر بزرگوار خویش را چنین توصیف كرده است:
«روزى مادرم كنار دیوارى نشسته بود، ناگهان دیوار ریزش كرد و در معرض ویرانى قرار گرفت، مادرم دست بر سینه دیوار نهاد و گفت، به حق مصطفى (ص) سوگند، اجازه فرو ریختن ندارى. دیوار بر جاى ماند تا مادرم از آن جا دور شد. سپس دیوار فرو ریخت. (۱۱)
نام و كنیه
نام آن حضرت محمد است. این نامى است كه رسول خدا (ص) از دیر زمان براى وى برگزیده بود .
جابر بن عبد الله انصارى یار دیرین پیامبر (ص) افتخار دارد كه سلام رسول خدا را به امام باقر (ع) ابلاغ كرده است. از بیان او ـ كه به تفصیل خواهد آمد ـ استفاده مى‏ شود كه نامگذارى امام باقر (ع) به وسیله پیامبر اكرم (ص) صورت گرفته است. كنیه آن گرامى ابو جعفر (۱۲) است و جز این كنیه‏اى براى وى نقل نكرده‏ اند. (۱۳)
القاب
براى امام باقر (ع) این القاب یاد شده است:
۱ ـ باقر.
این لقب مشهورترین القاب آن حضرت بشمار مى‏ آید و بیشتر منابع بدان تصریح كرده‏ اند. (۱۴)
در بیان فلسفه تعیین این لقب براى وى، آمده است:
ـ شكافنده معضلات علم و گشاینده پیچیدگیهاى دانش بود. (۱۵)
ـ به دلیل گستردگى معارف و اطلاعاتى كه در اختیار داشت، باقر نامیده شد. (۱۶)
ـ بدان جهت كه در نتیجه سجده‏ هاى بسیار، پیشانیش فراخ گشته بود. (۱۷)
ـ احكام را از متن قوانین كلى، استنباط و استخراج مى‏ كرد. (۱۸)
۲ ـ شاكر
۳ ـ هادى
۴ ـ امین ـ
شبیه، به جهت شباهت آن حضرت به رسول خدا (ص) (۱۹)
همسران
در منابع تاریخى، براى امام باقر (ع) دو همسر و دو «ام ولد» (۲۰) نام برده‏اند.
همسران عبارتند از:
۱ ـ ام فروة دختر قاسم بن محمد بن ابى بكر.
او هر چند از نسل ابو بكر بود، اما همانند پدرش قاسم بن محمد حق امامان را مى شناخت و اهل ولایت معصومین (ع) بود، چنان كه در روایتى از امام رضا (ع) آمده است كه روزى نام قاسم بن محمد نزد آن حضرت برده شد، امام فرمود: او به ولایت و امامت اعتقاد داشت. (۲۱)
۲ ـ ام حكیم دختر اسید بن مغیره ثقفى.
فرزندان
براى امام باقر (ع) هفت فرزند یاد كرده ‏اند، پنج پسر و دو دختر.
۱ ـ جعفر بن محمد الصادق (ع) .
وى مشهورترین، ارجمندترین و با فضیلت ترین فرزند امام باقر (ع) مى‏ باشد كه از ام فروة زاده شد و نسل امامت از طریق او استمرار یافت.
۲ ـ عبد الله بن محمد. او یگانه برادر امام صادق (ع) بشمار مى‏ آید كه هم از ناحیه پدر و هم از ناحیه مادر با آن حضرت متحد است. مورخان وى را صاحب فضل و صلاح دانسته‏ اند و متذكر شده ‏اند كه فردى از بنى امیه به او سم خورانید و او را به شهادت رساند. (۲۲)
۳ ـ ابراهیم بن محمد، از ام حكیم.
۴ ـ عبید الله بن محمد، از ام حكیم.
۵ ـ على بن محمد.
۶ ـ زینب بنت محمد، این دو (یعنى زینب و على) از یك مادرند كه ام ولد بوده است.
۷ ـ ام سلمه، مادر وى را نیز ام ولد دانسته‏ اند. (۲۳)
برخى از منابع، تنها شش فرزند براى امام باقر (ع) نام برده‏ اند و بر این باورند كه امام باقر فرزندى به نام عبید الله نداشته است. (۲۴)
گروهى دیگر گفته اند: امام باقر (ع) دو دختر نداشته است، بلكه زینب و ام سلمه در حقیقت دو نام براى یك دختر است. (۲۵)
منبع:
احمد ترابى، زندگى سیاسى امام باقر (ع)، ص ۱۵

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement