کد خبر 36143
تاریخ انتشار: يکشنبه 2 حوت 138812:00

رواج تاریخی یا سنت اسلامی؟!

آنچه نوروز امسال را با شکوهتر از سالهاي گذشته نموده، به رسميت شناختن نوروز از سوي مجمع عمومي سازمان ملل متحد به عنوان يک روز جهاني است


عید نوروز در افغانستان از دیر زمان مرسوم بوده است، مردم كشور اعم از هزاره، تاجیک، ازبک، ترکمن، پشتون و هندو، عید نوروز را مثل ديگر اعیاد مذهبي گرامی می دارند و این عید را با شکوه برگزار می نمایند.
نوروز در بلخ، كابل،‌ هرات و ساير شهرهاي افغانستان با شکوه خاصي برگزار می‌شود.
مردم افغانستان نوروز را عيد تاريخي سرزمين خود مي‌دانند و معتقدند كه ‌براي اولين بار پادشاهان بلخ عيد نوروز را در اين شهر برگزار كردند.
قدمت تاریخی نوروز به بیش از 6 هزار سال قبل می رسد، که در بلخ پایتخت کهن و باستانی و پایتخت نوروزی فارسی زبانان برگزار می شده است.
آنچه نوروز امسال را با شکوهتر از سالهای گذشته نموده، به رسمیت شناختن نوروز از سوی مجمع عمومي سازمان ملل متحد به عنوان یک روز جهاني است.
نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد در ابتکار عمل مشترک با کشورهای فارسی زبان ایران و تاجیکستان و همکاری کشورهای آذربايجان، ترکيه، ترکمنستان، قزاقستان و قرقيزستان به عنوان کشورهايي که نوروز را در سطح ملي گرامي مي‌دارند، و همچنین کشورهای هند، آلبانی و مقدونیه قطعنامه ای را برای تصویب نوروز به عنوان روز بین المللی به مجمع عمومی سازمان ملل ارایه نموده بودند.
بر خلاف ساير كشورهايي كه نوروز را تجليل مي كنند، مردم افغانستان به وجهه اسلامي نوروز نسبت به وجهه تاريخي و باستاني آن، بيشتر اهميت مي دهند.
يکی از سنتهای مردم افغانستان، بر افراشتن ژنده (جهنده يا علم پوشيده از پارچه های سبزرنگ) در شهر هاي مخلتف اين كشور است که به علم سخی (حضرت علي عليه السلام) معروف است.
مردم افغانستان نوروز را آغاز بهار طبیعت و شروع تجدید حیات و طراوت در جهان، زاد روز امام علی(ع) و تعیین ایشان به خلافت و برخي ها، سالروز ازدواج ایشان با حضرت فاطمه زهرا (س) مي دانند.
باشکوه ترین مراسم رسمی نوروز در مزارشریف مرکز ولایت بلخ در شمال افغانستان برگزار می شود.
مراسم رسمی آغاز سال نو، درحضور مقامات بلند پایه سیاسی، نظامی، فرهنگی ، علماء و میهمانان خارجی (وزرای خارجه ایران و تاجیکستان در دو سال گذشته) به خصوص از کشورهای آسیای میانه و پاکستان، باتلاوت آیات قرآن مجید، پیام رئیس جمهور کشور و مارش نظامی آغازمی گردد .سپس بیست ویک گلوله توپ شلیک شده و مراسم شروع می شود.
علم امام علی"ع" " ژنده بالا " با مراسم خاص و با شکوهی در کنار آرامگاه سخی (منسوب به حضرت علی (ع)) برافراشته شده و بدین صورت جشن نوروز رسما آغاز می‌شود .
مطابق عقايد مردم، در صورتي كه علم به آساني و بدون كدام لغزش و توقف برافراشته شود،‌ آن سال سالي خوب و پرميمنتی خواهد بود.
این جشن در بلخ تا چهل شبانه روز ادامه می‌‌یابد و در این مدت معتقدان به کرامت مزار به همراه حاجتمندان و بیماران برای شفا در پای این علم چله نشینی می نمایند، برخی نیز مدعی شده اند که بسیاری از بیماران صعب العلاج و یا لاعلاج بهبود یافته اند و این را از معجزات و برکات حرم دانسته اند.
شب پيش از نوروز، مراسم دعا خوانی بر پا می شود. مردم در اين مراسم برای صلح و امنيت، خير و برکت، سلامتی و سعادت شان دعا مي كنند.
مراسم رسمي جشن نوروز در كابل، ساعت 10 صبح روز اول بهار، پس از تلاوت قرآن، پيام رئيس جمهور كشور و ختم دعا با برافراشتن علم در زيارت سخي (حضرت علي (ع)) در ميان شور و هلهله و فريادهاي «ياعلي» مردم آغاز مي شود.
در شهر کابل پايتخت كشور علاوه بر زيارت سخي، مردم به زيارتگاه حضرت ابوالفضل، شهدای صالحين، عاشقان وعارفان و خواجه صفا، مي روند و ميله (جشن) های نوروزی در باغ بابر شاه، کاريز مير و تپه زيبای استالف اين شهر برگزار می شود.
جشن نوروز در بادام باغ (باغ نمونه زراعتي) اين شهر با حضور مقامات عالی رتبه دولتی ، بخش ديگر از مراسم نوروزی است که با رژه ورزشکاران، دهقانان و نمايشهای محلی همراه است.
روز اول بهار به جشن دهقان معروف است، از اين روی کشاورزان با برگزاری مراسم ويژه ای از آمدن نوروز تجليل می کنند.
روز نوروز، مردم لباسهای نو یا دست كم پاكيزه می‌پوشند و به تفريح یا "میله" به پارك ها و تفريح گاههاي معروف شهر از جمله باغ بالا، باغ زنانه و بند قرغه می‌روند.
از ديگر مراسم نوروز در كابل،‌ جمع شدن زنان و برنامه هاي خاص آنها در پاركي موسوم به باغ زنانه است كه فقط زنان اجازه دخول به آن را دارند.
از آئین و رسم نوروزی در شهرهاي مختلف افغانستان خصوصا در كابل می‌توان به شستشوی فرش‌های خانه و زدودن گرد و غبار پیش از آمدن نوروز و انجام مسابقات مختلف از قبیل بزکشی، و کشتی گيري اشاره نمود.
کابلی ها خانه های خود را با شیوه های ویژه ای می آرایند و برای برگزاری جشن نوروز آماده می کنند.
روز اول نوروز به ديدار بزرگان خانواده اختصاص دارد، علاوه بر آن در اين روز مردم كابل با اجراي مراسم دعاخواني، يك اصله نهال نيز غرس مي نمايند.
مهمانی، دید و بازدید دوستان و اقوام و عرض تبریک فرا رسیدن عید نوروز و آرزوی سال خوب برای دوستان و فرستادن پیام تبریک و پوشیدن لباس نو و دادن عیدی برای بچه های خرد سال و رفتن به طبیعت از ديگر مراسم نوروز در افغانستان است.
مراسم نوروز در بلخ بنام «میله گل سرخ» (جشن گل سرخ) نامیده می شود. نام گل سرخ از آن روست كه در آغاز بهار، دشت‌های پیرامون بلخ كه به دشت شادیان شناخته می‌شود و در كنار هجده نهر بلخ‌رود و پیرامون دریاچه باستانی بلخ كه امروزه خشك شده است، آكنده از گل‌های سرخ لاله می‌شود. گل‌هایی كه تمامی دیوارهای نوبهار را با آن می‌پوشانده‌اند و آذین می‌كرده‌اند. منظور از گل سرخ در افغانستان، گلی است كه در ایران امروزی بنام گل شقایق مشهور است كه خود نوعی از گل لاله می‌باشد.
در جشنگاه نوروزی در بلخ همه مردم شهر و همچنین مسافران و میهمانان بسیاری از شهرها و كشورهای دور و نزدیك و از ایران و هندوستان و پاكستان، در ده «خواجه خیران» قدیم یا مزارشریف امروزی و در کنار آرامگاه حضرت علی (ع) گردهم می آیند.
انبوه مردمان و مسافران به اندازه‌ایست كه همه خانه‌ها و مسافرخانه‌ها و چادرها و گوشه و كنار باغ‌ها و پردیس‌ها و چمنزارها و زیر چادر آسمان انباشته از انبوه مردمان می‌شود.
در میان این شور و غوغا، «علم» به اهتزاز در می‌آید و تا چهل شبانه روز بر فراز بلخ و در زیر آسمان سرزمین‌های فارسی زبان و به گفته یعقوبی مورخ مشهور، «در وسط خراسان» در اهتزار می‌ماند.
انجام مسابقات مختلف از قبیل بزکشی، شتر جنگی، شتر سواری، قوچ جنگی ، کشتی، کبک جنگی و ورزشهای باستانی از دیگر آیین هایی نوروزی است که در بلخ پایتخت نوروزی جهان برگزار می شود.
مردم هرات، افزون بر روز اول سال (نوروز)، چهارشنبه اول سال و سيزده نوروز را هم به تفريح در دامن طبيعت می پردازند. خانه تکانی، پختن کلوچه، تهيه لباس نو و سبزه از سنتهای مردم هرات در نوروز است.
آماده کردن هفت سين، در هرات رايج است. هراتی ها معتقدند که غذای شب سال نو، بايد حتماً سبزی داشته باشد و ميوه، به خصوص انار، از ملزومات سفره شب سال نو است.
همچنين در ايام نوروز جوانان به همراه خانواده طي مراسم خاصي براي نامزدهاي خود لباس‌هاي نو، عطر، شيريني، جلَبي (زولبيا) و ماهي مي برند و معتقدند خوردن شيريني و ماهي در ابتداي سال زندگي را شيرين و تازه مي‌كند.
از جمله سنتهای جشنهای نوروزی و آغاز سال نو در افغانستان، راه اندازی ميله سمنک (سمنو) درشب اول نوروز همراه با سرور و شادمانی و همچنين تهيه و توزيع آب هفت ميوه (هفت نوع آجيل که در افغانستان به نام ميوه خشک معروف است) مي باشد.
برای تهيه هفت ميوه، هفت نوع ميوه خشک (آجيل) را در آب می گذارند که در نهايت شربتی خوش طعم و خوشمزه از آن درست می شود. تهيه سمنو از ديگر سنتهای نوروزی افغانها است.
سمنک معمولاً توسط زنان و دختران دم بخت تهيه می شود و هر کس نذر و نيازی دارد، در پختن سمنو مشارکت می کند.
زنان و دختران، شب پيش از نوروز، به طور دسته جمعی به پختن سمنک می پردازند و در اطراف ديگ شادمانی می کنند و ترانه ای می خوانند که مطلع آن اين شعر است: «سمنک در جوش ما کفچه زنيم، ديگران در خواب، ما دفچه زنيم» .
رفت و آمدها، موج جمعيت در سرك ها به همراه پرده ها و لوحه هاي تبليغاتي بانك ها، شركت ها و مراكز آموزشي خصوصي كه جشن نوروز را تبريك گفته اند، بر چشم انداز و شور و هيجان جشن نوروز مي افزايد.
يكي از مكان هاي پر جنب و جوش در اين ايام، مراكز مخابراتي و كافي نت ها است كه مراجعه كنندگان با بستگان خود در خارج از كشور تماس گرفته و نوروز و سال نو را تبريك مي گويند.
در افغانستان نوروز همزمان با آغاز کار و تلاش است. روز دوم سال به جشن معارف موسوم است و فعاليت مدارس و سال تحصيلي جديد در كشور شروع می شود و دانش آموزان و دانشجویان پس از تعطیلات زمستانی، درس هاي شان را آغاز مي كنند.
جشن نوروز در افغانستان در حالي با شكوه و پرشور برگزار مي شود که در زمان حاکمیت رژیم طالبان برگزاری جشن نوروز ممنوع شده بود و آنان این جشن را خلاف اصول اسلامی می دانستند.
بان کی مون دبیر کل سازمان ملل، از کشورهای جهان خواسته تا در نخستين نوروز بين المللي، بر اساس تاريخ و سنن اين عيد باستاني، براي زندگي هماهنگ با طبيعت و تحکيم صلح و نيکي در جهان تلاش کنند.
این در حالی است که از چند سال بدینسو مراسم مشترک نوروز از سوی سفارت ها و مراکز فرهنگی دولت های افغانستان، ایران و تاجیکستان در کشورهای مختلف جهان برگزار می شود.

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement