کد خبر ۳۳۵۳۱
تاریخ انتشار: سه شنبه ۲۱ مِیزان ۱۳۸۸ ۲۳:۲۲

به مناسبت فرارسیدن ۲۵ شوال، سالروز شهادت امام جعفر صادق (ع)

حضرت به اندازه اي در زمينه ترويج احکام و بسط کلام شيعي تلاش کرد که مذهب شيعه به نام ايشان و تحت عنوان مذهب شيعه جعفري شهرت يافت



پیشوای ششم شیعیان، حضرت امام جعفر صادق (ع) ، طبق روایات مشهور، در هفدهم ربیع الاول سال 83 هجری قمری و در شهر مدینه، متولد شد. پدر بزرگوار آن حضرت، امام محمد باقر (ع) و مادر مکرمه ایشان فاطمه بنت قاسم بن محمد بن ابي بكر معروف به ام فروه بودند.عمر با برکت امام صادق (ع)، 65 سال و مدت امامت حضرت 38 سال می باشد.
اگر در نگاهی گذرا، زندگی حضرت را بررسی کنیم یقینا به این نتیجه خواهیم رسید که دوران زندگی صادق آل محمد (ع) از بسیاری جهات با دوران زندگی سایر ائمه معصومین علیهم السلام متفاوت بوده و به نوعی دین اسلام و خصوصا مذهب شیعه اثنی عشری به گونه ای خاص مدیون تلاش ها و زحمات آن امام است به نحوی که این مذهب، به مذهب شیعه جعفری نیز موسوم است.
اما اینکه دوران حیات پر برکت آن امام همام چه ویژگی هایی داشته و چرا حضرت در این دوران استراتژی قیام علمی و جهاد فرهنگی را به جای مبارزات نظامی برگزیدند، بحث مهمی است که در این مقال سعی خواهیم کرد در حد توان به بررسی آن بپردازیم و برای آن پاسخی روشن بیابیم.
آنچه که در وهله اول و پس از یک بررسی مقدماتی به ذهن متبادر می شود این مطلب است که عصر امام صادق (ع) از سه جهت، يكي از طوفاني ترين و درعین حال حساس ترین ادوارتاريخ اسلام به حساب می آید:
1. ازيك سواغتشاشات و انقلاب هاي پياپي گروه هاي مختلف ، به ويژه از طرف خونخواهان امام حسين عليه السلام رخ مي داد ، كه به عنوان نمونه به انقلاب ابو سلمه در كوفه و ابو مسلم در خراسان می توان اشاره کرد.
2. از دیگر سو، در زمان حيات آن بزرگوار بنى اميه در حال اضمحلال بود و شاهان آن از جامعه بی خبر و فقط به فكر ابقاء خود بودند، از آن طرف بنى عباس نیز به فكر رسيدن به خلافت بودند و تمام هم و غمشان بر كوبيدن بنى اميه و روى كار آمدن خود بوده و از فضای حاکم بر جامعه تا حدودی بی اطلاع بودند.
3. جهت سوم و شاید مهمترین مسئله نیز این بود که آن زمان، به عصر برخورد مكتب ها و
4. ايد ئولوژي ها و عصر تضاد افكار فلسفي و كلامي هم تبدیل شده بود و شاید مهم ترین دلیل آن نیز برخورد امت اسلام با مردم كشورهاي فتح شده و نيز روابط مراكز اسلامي با دنياي خارج می باشد. مضافا بر اینکه این مسئله سبب شده بود تا در مسلمانان نيز شور و هيجاني خاص و کم نظیر، براي آموزش وپژوهش پديد آید.

از این جهت، همزمانی این سه پدیده بر حساسیت های عصر و زمان افزوده بود بنابراین، كوچكترين كم كاري يا عدم بيداري و تحرك پاسدار راستين اسلام يعني امام صادق (ع) می توانست موجب نابودي دين و پوسيدگي تعليمات حياتبخش اسلام ، هم از درون و هم از بيرون شود و برعکس تحرک و پویایی به جا و حساب شده و اتخاذ استراتژی مناسب از سوی حضرت، نتیجه ای کاملا ملموس و مثبت در پی داشته باشد.

اینجا بود که ششمین پیشوای شیعیان، با دشواري فراوان در پيش ومسئوليت عظيم بر دوش وباعلم به مقتضیات زمان و آگاهی از تمام زوایای مسئله به فكر نجات افكار توده مسلمان ازالحاد وبدبيني وكفر و نيز جلوگیری از انحراف اصول و معارف اسلامي از مسير راستين افتاد، و از توجيهات غلط و وارونه دستورات دين كه به وسيله خلفاي وقت صورت مي گرفت به انحاء مختلف جلوگيري كرد و سعی نمود تا در ظلمت بحرانها و آشوبها، دنياي شيعه را به فروغ تعاليم خويش روشني بخشيده و حقيقت اسلام را از آلايش انحرافات وگزند فريبكاران حفظ نماید.
از این روی حضرت به اندازه ای در زمینه ترویج احکام و بسط کلام شیعی تلاش کرد که مذهب شیعه به نام ایشان و تحت عنوان مذهب شیعه جعفری شهرت یافت و دانشمندان و راویان حدیث به حدی از وجود پربرکت ایشان مستفیض شدند که تا این اندازه از هیچ یک از ائمه معصومین نقل نشده است.

هر چند برخی از مورخین در کتب مختلف به این مضمون اشاره کرده اند که حکومت گران از دوجناح مخالف به دلیل نزاع و درگیری، فرصت آزار امام را نداشتند و یکی از مهمترین دلایل شکل گیری نهضت علمی توسط ایشان، فراغ بال و آسودگی خاطر از ناحیه حکمای جبار زمان بوده است اما با اندکی تامل می توان به این نتیجه رسید که حقیقت ماجرا چیز دیگری است و به صورت مطلق نمی توان این بحث را مورد پذیرش قرار داد زیرا یکی از مهمترین ابتکارات شخصی امام صادق (ع) این بوده است که با وجود انواع و اقسام آزارهای موسمی اموی و عباسی از هر نوع فرصتی حداکثر استفاده را می کرد تا نهضت علمی خود را به وجود آورده و پیش ببرد.
موید این مسئله نیز جریانات مختلفی است که در تاریخ بارها و بارها آمده که به عنوان نمونه می توان از نقل قولی که از منصور عباسی آورده اند اشاره کرد که گفته است: " جعفربن محمد مثل استخوانی در گلو است که نه می توان فرو برد ونه می توان بیرون افکند." همچنین در جایی دیگر نیز نقل شده است که منصورتا آنجا پیش می رود که جاسوسانی در لباس دوست برای فریب امام (ع) روانه می کند تا شاید بتواند با نیرنگ، روابط سیاسی امام و شیعیان شان درخراسان را آشکار ساخته وامام را درکام توطئه اندازد، اماعلم لدنی وعنایت پروردگار، درایت و فراست امام رابرانگیخته وموجبات رسوائی هرچه بیشتر منصور را فراهم می سازد.

آری حقیقت مطلب این است که نشانه های متعددی دال بر فضای خفقان و فشار در عصر امام صادق (ع) وجود داشته و مجموع جریانات واقعه به همراه مقتضیات زمان و مکان، حضرت را بر آن داشت تا راه پدر بزرگوارش را در پیش گرفته و با هدف مبارزه با طاغوت زمان و جلوگیری از به انزوا رفتن مسلمین و تبیین مفاهیم حقیقی و روشنگر اسلام و مذهب تشیع، از در دانش و علم وارد شود.

از سوی دیگر و در کنار فضای اختناق حاکم بر زمان امام (ع)، مهمترین مشکلی که ادامه مسیر اسلام و مسلمانان را تهدید می کرد، نفاق و چند دستگی بین مسلمین بود که عمده ترین دلیل آن وجود علمای سفارشی و انتسابی از سوی خلفای وقت بود که همزمان با القای تفکرات مسموم بین شیعیان، سعی در فاصله انداختن بین مسلمین و امام را داشتند. اما از آنجا که برای برخورد با این مسائل، دو نظریه در اذهان وجود داشت که یکی مبارزات مسلحانه و دیگری قیام علمی بود و باز هم به خاطر اینکه حکمای زمان در ظاهر از اقتدار نظامی خاصی برخوردار بودند و احتمال شکست قیام مسلحانه بسیار زیاد بود، نهضت امام صادق (ع) به سوی قیام علمی سوق پیدا کرد که در این مسیر، همان طور که قبلا نیز ذکر شد، ترویج و شکوفایی فرهنگ دینی و مذهبی و پاسخگویی به شبهات و رفع التقاط در اولویت قرار گرفت وباعث شد که حرکت و قیام علمی آن حضرت همراه با تشکیل جلسات درس در سطح گسترده وتربیت شاگردان فراوان در علوم مختلفه، محدثین وراویان و مناظره کنندگان، دین مبین اسلام و مذهب شیعه را از خطر انحراف و التقاط نجات دهد.
اداره هفته نامه انصاف

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement