کد خبر ۲۷۱۵۸
تاریخ انتشار: يکشنبه ۲۸ مِیزان ۱۳۸۷ ۱۹:۰۳

" بورس، افغانستان و اقتصاد جهانی "

طی هفته های گذشته و پس از بروز بحران مالی در کشور آمریکا و سرایت آن به سایر مناطق جهان، مهمترین موضوعی که در صدر اخبار قرار داشته و به نوعی با مسئله بحران اقتصادی در جهان مرتبط است تاثیر این وقایع بر بازار بورس کشورهاست.
 
اما چیزی که در اینجا به آن خواهیم پرداخت این است که واقعا بازار بورس چیست؟ از چه عواملی تاثیر می پذیرد؟ مردم کشور ما تا چه حد با آن آشنا هستند؟ و اصلا بازار بورس چه اهمیتی برای اقتصاد دارد؟ 

بازار بورس که از آن با تعابیر مختلفی مانند قلب اقتصاد هر کشور، موتور محرکه اقتصاد، موتور رشد اقتصاد و... یاد می شود در حقیقت مکانی است که درآن سهام شرکتهای مختلف تولیدی، خدماتی و سرمایه گذاری خرید و فروش می شود وطبق اظهار نظر متخصصان اقتصادی و تجربه کشورهای مختلف نقش بسیار مهمی در پروسه رشد و انکشاف هر کشور دارد. 

این در حالی است که نه تنها افغانستان از این موهبت برخوردار نیست بلکه معلومات مردم و حتی مسئولین در مورد کارایی و ضرورت وجود چنین بازاری در کشور بسیار اندک است وشاید برخی حتی به طور دقیق ندانند که بورس چیست؟ ونحوه عملکرد آن چگونه است؟ 

بنابراین در ادامه سعی خواهیم کرد ضمن آشنایی با بورس و بررسی تاریخچه تاسیس آن در جهان به تبیین نقش و ضرورت تاسیس یک بازار بورس فعال و شفاف در عرصه اقتصاد افغانستان بپردازیم.

بورس چیست؟ بخش مالی اقتصاد هر كشور تامین‌كننده منابع و فعالیتهای حقیقی محسوب می‌شود كه به دو بخش تقسیم می‌گردد : 
1 - بازار پولی كه عمدتا توسط نظام بانكی یك كشور اداره می‌شود و مهمترین كاركرد آن تامین اعتبارات كوتاه مدت است.
 2- بازار سرمایه كه كاركرد اصلی آن تامین مالی بلند مدت مورد نیاز در فعالیت‌های تولیدی و خدماتی مولد می‌باشد . 
بورس یك نهاد سازمان یافته‌ است كه از جمله نهادهای عمده و اساسی در بازار سرمایه محسوب می‌شود و در كنار سایر موسسات و سازمانها ، وظایف چندگانه‌ای را برعهده دارد .كاركردهای اساسی بورس مدیریت انتقال ریسك و توزیع آن، شفافیت اطلاعات، كشف قیمت، ایجاد بازار رقابتی و جمع آوری سرمایه‌ها و پس اندازهای كوچك برای تامین سرمایه مورد نیاز فعالیتهای اقتصادی است . 

تاریخچه تاسیس اولین بورس به اواخر قرن چهارده و اوایل قرن پانزده بر می‌گردد که , تجار و صرافان بلژیکی در شهر "بورژ" در مقابل خانه مردی به نام((واندر بورس)) جمع می شدند و به خرید و فروش می پرداختند.بدین ترتیب نام فعالیتی که بعدها بازار متشکلی را شامل گشت از اسم آن مرد بلژیکی گرفته شد.
 
اما اولین بازار بورس دنیا در سپتمبر 1602در شهر آمستردام کشور هلند و توسط اولین شرکت چند ملیتی به نام «کمپانی هند شرقی هلند» تاسیس شد و بدین ترتیب اساس بازار سرمایه، پایه گذاری شد.ولی بورس به صورت مدون از دو قرن پیش شروع به فعالیت كرده است و در حال حاضر با پیشرفت تكنالوژی و استفاده از ابزارهای الكترونیكی، بیشتر معاملات در بورس از طریق کمپیوتر انجام می شود. 

در بازار بورس، چیزی که مورد خرید و فروش قرار می گیرد، سهام شرکت ها است. درحقیقت، هر شرکت، به قسمت های مساوی تقسیم می شود که هر یک از این قسمت ها یک سهم تلقی می شوند و یک سرمایه گذار با خرید مقداری از این سهام، شریک فعالیت اقتصادی و سود و زیان شرکتی می شود که سها م آن را خریداری کرده است. 


عوامل موثر بر بازاربورس: بورس بازاری پیچیده است که با چرخش قلم یک خبرنگار ، با انفجار یک بمب در ثارنوالی، با یک مانور نظامی و با انتخاب یک رئیس جمهور دچار افت یا صعود شاخص می شود.برخی اقتصاددانان بورس را تب سنج اقتصاد هر کشور می دانند و همین تعبیر نشان می دهد که بورس با چه عواملی گره خورده است.
 مهمترین عواملی که نوسان شاخص بورس می شود عبارتند از:
1- اوضاع سیاسی جهان ، منطقه و کشور: جو حاکم بر فضای سیاسی جهان و وضعیت بحرانی یا آرامش حاکم بر آن می تواند بازار را به رکود کشانده یا به رونق ببرد
2- وضعیت اقتصادی جهان و کشور: وجود رونق ، رکود یا بحران در اقتصاد جهان یا کشور می تواند بر میزان تقاضای جهانی کالا و خدمات و در نتیجه بر قیمت آنها تاثیر گذاشته و پیرو آن بر قیمت سهام و نوسان شاخص بورس اثر بگذارد. بهترین مثال در این زمینه میتواند بحران مالی اخیر در جهان باشد که باعث نوسان شدید شاخص بورس ها در مناطق مختلف شد.

3- بودجه سالانه کشور: جهت گیری بودجه ، همچنین میزان بودجه دستگاهها ، سازمان ها و شرکتها اثر مهمی بر اقتصاد کشور و در نتیجه وضعیت شرکت ها و قیمت سهام آنها دارد.
 4-منافع بازار بورس برای جامعه : امکان سرمایه گذاری و مشارکت در پیشرفت اقتصاد کشور حتی با پس اندازهای اندک، کنترل حجم نقدینگی که خود باعث کنترل و کاهش تورم می شود، بهبود توزیع عادلانه ثروت و درآمد، هدایت سرمایه های سرگردان، تاثیر مستقیم بر روند کاهش نرخ بیکاری از طریق تامین سرمایه برای شرکتهای مختلف، پیوند با اقتصاد جهانی به واسطه خرید و فروش سهام شرکتهای چند ملیتی، وحتی امکان تشویق و تنبیه مدیران از طریق کنترل عملکرد بازار بورس.
 
اما مهمترین منفعتی که بازار بورس برای یک کشور می تواند داشته باشد تاثیر مستقیم و مثبت آن در جهت رشد و انکشاف اقتصادی است زیرا طبق مطالعات انجام شده در این زمینه، انکشاف بازار سرمایه و بهبود عملکرد آن رابطه مهم و مستقیمی با رشد و توسعه کشور دارد لذا بازار منسجم مالی مزایای اقتصادی بسیار مهمی دارد و دستیابی به آن باید به عنوان هدف اصلی در میان سیاستگذاران اقتصادی کشور مطرح باشد ضرورت این مسئله هنگامی بیشتر نمایان میشود که متاسفانه شاهد آن هستیم که در کشور ما فعالیت های اقتصادی و تجاری با شیوه های سنتی و اکثرا با مدیریت شخصی صاحبان سرمایه صورت می گیرد در حالیکه این روش ها با متد این فعالیت ها در سطح بین المللی تفاوت فاحشی دارد. 

بنابراین و بادرنظرداشت این منافع و در کنار تحولات و نوآوریهای جدید در عرصه اقتصاد جهانی ضرورت تاسیس و شکل گیری یک بازارسرمایه مدون و کارآمد در اقتصاد افغانستان آن هم در برهه ای از زمان که کشور نیازمند سرمایه های عظیمی برای بازسازی است به طور ملموسی احساس می شود. 

این امر علاوه بر دستیابی به منافع مذکور میتواند زمینه های استقلال اقتصادی افغانستان را از کشورهای دیگر در دراز مدت فراهم نموده و کشورمان را از وابستگی های مالی به کشورهای خارجی بی نیاز نماید و هرچه بیشتر روح همکاری و مشارکت اقتصادی را در بین مردم متبلور سازد. 

این حقیقتی انکارناپذیر است که افغانستان با پیشرفتها و نوآوریهای امروزه جهان به خصوص در زمینه اقتصادی فاصله زیادی دارد ولی دولت می تواند با بهره گیری از موقعیت ها و فراهم آوردن پیش نیازهای لازم من جمله تامین امنیت سرمایه گذاری، آموزش همگانی از طریق رسانه های عمومی در زمینه فعالیت شرکت ها و واحدهای تولیدی و خدماتی و نحوه سرمایه گذاری و خرید و فروش سهام شرکت ها، و مهم تر از همه ایجاد روحیه خودباوری و اعتماد، گام های اساسی و ابتدایی را در این جهت بردارد و با برنامه ها و سیاست های هدفمند، زمینه های پیوستن افغانستان را به کاروان علمی و اقتصادی جهان که با سرعت زیادی در حال حرکت است فراهم نماید. 

نويسنده :سيد محمد حسيني

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement