کد خبر ۲۵۲۹۰۳
تاریخ انتشار: سه شنبه ۲۵ عَقرَب ۱۴۰۰ ۱۴:۱۳

ایران، افغانستان و خطر جنگ نیابتی

خبرگزاری صدای افغان(آوا) - نگاه روز: شاید برای ایران نیز همانگونه که طالبان می گویند داعش در افغانستان خطری جدی و بزرگ محسوب ‌نشود و مهار آن به سادگی قابل دستیابی باشد؛ اما آنچه بر دامنه نگرانی‌های ایران می افزاید خطر راه‌اندازی موج تازه از جنگ نیابتی از سوی قدرت‌های شکست خورده و تحقیر شده در افغانستان زیر نام مبارزه با تروریزم است. به بیان واضح تر تهران نگران آن است که واشنگتن و متحدانش به منظور جبران بخشی از پیامدهای شرم‌آور شکست مأموریت نظامی ۲۰ ساله شان در افغانستان این بار به نام داعش و مبارزه با تروریزم اقدام به راه اندازی جنگ نیابتی کنند و مرحله جدیدی از ناامنی و بحران را رقم بزنند.

حسن کاظمی قمی؛ نماینده ویژه ایران در امور افغانستان که صبح امروز در بدو ورودش به کابل اعلام کرد که برخی کشورها در پی راه‌اندازی جنگ نیابتی در افغانستان زیر نام مبارزه با تروریزم اند.

او در میدان هوایی کابل گفت: «آنچه در افغانستان گذشت را مرور خواهیم کرد تا این‌که چگونه یک هماهنگی تازه میان کشورها در مورد افغانستان به میان آید.»

این مقام ایرانی در امور افغانستان همچنین گفت که ایران به خواسته‌های مردم افغانستان احترام می‌گزارد.

هدف از سفر نماینده ویژه رییس جمهور ایران به کابل، گفتگو با مقامات طالبان درباره مهاجران، مسایل اقتصادی و تجاری گفته شده‌است. با این حال کارشناسان می گویند که در پی تحولات جدید افغانستان، نگرانی‌های سیاسی، امنیتی و اجتماعی ایران نیز چندین برابر افزایش یافته است.

جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری که همچنان آماج ظالمانه ترین رژیم های تحریم از سوی امریکا و کشورهای همسو با آن قرار دارد و اقتصاد آن فشارهای شدید و بی سابقه را متحمل می شود در پی سقوط دولت پیشین و سلطه طالبان بر افغانستان شاهد موج جدید مهاجرت است و این امر می‌تواند پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی جدی را برای ایران در پی داشته باشد.

از سوی دیگر، فعالیت های روزافزون و پرسش برانگیز داعش در افغانستان که پس از تسلط طالبان به نحو چشمگیری افزایش یافته نگرانی‌های امنیتی تهران درباره خطر توسعه تروریزم و صدور افراط‌گرایی از مبدا افغانستان به کشورهای همسایه از جمله ایران را تشدید کرده است.

در این میان شاید برای ایران نیز همانگونه که طالبان می گویند داعش در افغانستان خطری جدی و بزرگ محسوب ‌نشود و مهار آن به سادگی قابل دستیابی باشد؛ اما آنچه بر دامنه نگرانی‌های ایران می افزاید خطر راه‌اندازی موج تازه از جنگ نیابتی از سوی قدرت‌های شکست خورده و تحقیر شده در افغانستان زیر نام مبارزه با تروریزم است.

به بیان واضح تر تهران نگران آن است که واشنگتن و متحدانش به منظور جبران بخشی از پیامدهای شرم‌آور شکست مأموریت نظامی ۲۰ ساله شان در افغانستان این بار به نام داعش و مبارزه با تروریزم اقدام به راه اندازی جنگ نیابتی کنند و مرحله جدیدی از ناامنی و بحران را رقم بزنند.

بر این اساس شاید فرستاده ویژه آیت الله سید ابراهیم رئیسی؛ رئیس جمهور ایران در امور افغانستان در جریان سفر اخیرش به کابل از جمله حامل این پیام مهم باشد که تهران و طالبان در زمینه مبارزه با تروریزم، مهار داعش و جلوگیری از توطئه تازه قدرت‌ های شکست خورده به منظور راه اندازی جنگ نیابتی، دغدغه ها، منافع و اهداف مشترک دارند و ناگزیر به همکاری در این زمینه هستند.

ایران از جمله قدرت هایی است که پیش از این تجربه مواجهه با تروریزم تکفیری، مبارزه ریشه‌ای با افراط گرایی و افشا و مهار توطئه های جنگ افروزانه استکبار جهانی در کشور خود و کشورهای هم پیمان اش در خاورمیانه را دارد. بر این اساس طالبان برای مهار داعش و استقرار نظم و ثبات و امنیت در افغانستان بی‌تردید می‌توانند از گنجینه بزرگ و گرانسنگ تجربیات پربار جمهوری اسلامی ایران در حوزه مبارزه با تروریزم و مواجهه با توطئه های استکباری استفاده حداکثری کنند.

با این حال، این به تنهایی نمی‌تواند همه بحران‌هایی را که اکنون در افغانستان جریان دارد مهار و کنترل کند. بحران هایی که پیامدهای آن بی تردید دامن جمهوری اسلامی ایران را نیز گرفته که یکی از نمونه های آن، وارد آمدن فشار سنگین بر اقتصاد تحت تحریم ایران در پی هجوم موج تازه مهاجران است. کلید حل این بحران ها هم ما در داخل افغانستان و در دستان طالبان است.

همانگونه که رهبران جمهوری اسلامی ایران پیش از این هم بارها تاکید کرده اند طالبان باید با تشکیل حکومت فراگیر و بسترسازی مشارکت معنی‌دار و مؤثر سایر اقوام و اقلیت ها در ساختار قدرت از انزوای کنونی خارج شوند و درهای تعامل سازنده و سودمند با کشورهای همسایه منطقه و جهان را باز کنند.

ارزیابی های مختلف به وضوح نشان می‌دهد که شمارش معکوس برای فروپاشی بزرگ و فرارسیدن فاجعه تمام‌عیار انسانی در افغانستان آغاز شده و به این ترتیب طالبان فرصت زیادی برای تاخیر و تعلل و تانی ندارند. آنها باید راه های سریع و زودبازده به منظور عبور از این وضعیت بحرانی را جستجو کنند و تصمیم نهایی درباره مطالبات و انتظارات جهان در حوزه حکومت داری و ایجاد اصلاحات گسترده را بگیرند؛ در غیر آن ممکن است خود نیز در طوفان فاجعه باری غرق شوند که پس از سقوط ناگهانی کشور آغاز شده و اکنون کوبنده و ویرانگر به پیش می‌رود.

از سوی دیگر حاکمان جدید افغانستان برای ایجاد یک اداره مسئول و پاسخگو باید به انتظارات، دغدغه‌ها و منافع مشروع و خواسته‌های روشن کشورهای همسایه اعتنا و توجه نشان دهند؛ زیرا تاکنون هیچ دولتی در تاریخ سیاسی معاصر افغانستان نتوانسته با تکیه بر حمایت‌های یکجانبه تنها یکی از کشورهای همسایه بقا و دوام خود را تضمین کند و پایدار بماند.

آنها در عین حال باید درک کنند که اگر به طور صادقانه، قاطعانه و مسئولانه برای مهار بحران و متوقف کردن فاجعه اقدام نکنند کشورهای همسایه و منطقه نیز حق دارند که به منظور مقابله با پیامدها و تبعات بحران‌های جاری در افغانستان همه تدابیر و گزینه های موجود و ممکن را در دستور کار قرار دهند و به این ترتیب شاید یکی از طرف هایی که هزینه این رویداد را خواهند پرداخت طالبان باشند.








برچسب‌ها

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement