کد خبر ۲۴۰۵۸۰
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۱۴ مِیزان ۱۴۰۰ ۲۰:۳۱

طالبان و همسایگان؛ از اسلام آباد تا تهران

دولت اسلامی طالبان بیش از هر چیزی نیاز به حمایت و همکاری کشورهای همسایه و منطقه به ویژه اسلام‌آباد و تهران دارد؛ زیرا تجربه نشان داده است که هیچ دولتی در کابل نمی تواند بدون برقراری روابط دیپلماتیک، اقتصادی و فرهنگی با کشورهای همسایه به موفقیت چشمگیر دست پیدا کند. طالبان در دوره اول حاکمیت خود نیز این تجربه را دارند و می دانند که برای نجات از انزوا و تحکیم حاکمیت خود در سراسر کشور، نیازمند برقراری روابط گسترده و مبتنی بر منافع و احترام متقابل با کشورهای همسایه هستند.

شاه محمود قریشی؛ وزیر امور خارجه پاکستان گفته‌است که دیدگاه هماهنگ تهران و اسلام‌آباد در خصوص صلح افغانستان اطمینان بخش است.

این اظهارات را در دیدار روز سه‌شنبه (۱۳ میزان) خود با علی باقری؛ معاون سیاسی وزارت امور خارجه ایران و سفیر این کشور در اسلام‌آباد عنوان کرده‌است.

وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرده که طرفین درباره روابط دوجانبه ایران و پاکستان، لزوم‌گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف و اوضاع افغانستان تبادل نظر کردند.

قریشی با اشاره به تحولات افغانستان، خواستار نقش فعالانه جامعه جهانی برای ‌کمک به مردم افغانستان جهت جلوگیری از بحران‌های انسانی و اقتصادی شده و گفته‌است که وجود هماهنگی در مواضع و دیدگاه تهران و اسلام‌آباد در بحث صلح افغانستان اطمینان بخش است.

پاکستان و ایران دو کشوری که در گذشته روابط نزدیک با طالبان داشتند تاکنون حاکمیت "امارت اسلامی" را به رسمیت نشناخته‌اند.

مقام‌های ایرانی بر همه‌شمول بودن دولت در افغانستان تاکید دارند و می‌گویند، برای به رسمیت شناختن طالبان عجله ندارند.

پاکستان اما برای شناسایی طالبان تلاش دارد و در عین حال می‌گوید، در مورد به رسمیت شناختن حاکمیت طالبان با کشورهای منطقه تصمیم مشترک خواهد گرفت.

در پی شکست فاجعه‌بار و خروج شرم‌آور نیروهای اشغالگر خارجی به رهبری امریکا از افغانستان این فرصت تاریخی در اختیار همسایگان قرار گرفته است تا یکبار دیگر نقش خود به عنوان حامیان واقعی و متحدان صادق افغانستان در این مرحله بحرانی را به خوبی ایفا کنند.

این در حالی است که در طول اشغال کشور طی ۲۰ سال گذشته، همسایگان هرگز به اندازه امروز نقش مؤثر و سازنده ای در معادلات داخلی نداشتند و نمی توانستند از مردم و جریان‌های سیاسی کشور برای دستیابی به راه‌حلی پایدار و صلح آمیز حمایت کنند.

بنابراین به باور کارشناسان، قدرت‌های منطقه‌ای به ویژه پاکستان و ایران، به عنوان دو همسایه بزرگ افغانستان که همواره نقش پررنگی در مناسبات داخلی کشور داشته اند و حتی در زمانی که افغانستان تحت سیطره مستقیم قوای اشغالگر خارجی بوده، دشمنان و مخالفان این کشورها نتوانستند نقش آنها را در معادلات داخلی انکار کنند و نادیده بگیرند، مسئولیت بزرگی برای کمک به افغانستان در زمینه عبور از این گردونه دشوارگذار دارند.

در این میان، پاکستان که از آن به عنوان عامل اصلی بحران های چند دهه اخیر در افغانستان یاد می شود؛ زیرا با حمایت های گسترده از گروه های ضد دولتی و جریان های قومی و ایدئولوژيک تلاش کرده تا نفوذ و هژمونی خود را بر افغانستان تحمیل کند و رقبا و دشمنان منطقه‌ای اش را در میدان افغانستان شکست دهد به دنبال پیروزی طالبان در کشور به طور گسترده ای تلاش می کند تا حمایت های منطقه ای و جهانی از دولت اسلامی طالبان را تقویت کرده و گسترش دهد.

با وجود آنکه وزیر امور خارجه پاکستان تاکید کرده که مواضع اسلام‌آباد و تهران در قبال تحولات جدید افغانستان به طور اطمینان بخشی به هم نزدیک است؛ اما به نظر می‌رسد که اغلب مردم افغانستان چنین دیدگاهی ندارند؛ زیرا سابقه سیاه پاکستان در افغانستان به تعمیق کینه و نفرت و انزجار مردم نسبت به سیاست‌های دولت اسلام‌آباد کمک کرده و این در حالی است که در برابر ایران  چنین احساسی وجود ندارد و اغلب مردم تصور می کنند که جمهوری اسلامی ایران می تواند به مدلی قابل استفاده برای بازسازی افغانستان پس از جنگ، استقرار صلح و ثبات، ایجاد وحدت و همگرایی ملی میان اقوام و مذاهب و ایجاد ساختاری سیاسی مبتنی بر دستورات اسلام و تلفیق آن با دستاوردهای بشری در حوزه نظام سازی سیاسی تبدیل شود.

از جانب دیگر به نظر می‌رسد که تهران نگران قدرت گیری جریان های افراط گرا و تروریزم تکفیری در افغانستان است و این چیزی است که اخیراً وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز بر آن تاکید کرد و هشدار داد که افغانستان نباید بار دیگر به بستر و پناهگاه امن افراط‌گرایی و کانون اشاعه و گسترش این تفکر خطرناک در منطقه تبدیل شود؛ اما بعید است که این امر، همزمان نگرانی پاکستان هم به حساب بیاید و رهبران اسلام آباد با توجه به بهره برداری و سوء استفاده گسترده ای که از جریان‌های افراط‌گرا و تروریستی به منظور گسترش هژمونی و تحقق اهداف سیاسی خود در منطقه به عمل می‌آورند در حال حاضر آماده مقابله با این چالش و زدودن آن در افغانستان پس از سقوط نیستند.

با اینهمه تصور می شود که دولت اسلامی طالبان بیش از هر چیزی نیاز به حمایت و همکاری کشورهای همسایه و منطقه به ویژه اسلام‌آباد و تهران دارد؛ زیرا تجربه نشان داده است که هیچ دولتی در کابل نمی تواند بدون برقراری روابط دیپلماتیک، اقتصادی و فرهنگی با کشورهای همسایه به موفقیت چشمگیر دست پیدا کند.

طالبان در دوره اول حاکمیت خود نیز این تجربه را دارند و می دانند که برای نجات از انزوا و تحکیم حاکمیت خود در سراسر کشور، نیازمند برقراری روابط گسترده و مبتنی بر منافع و احترام متقابل با کشورهای همسایه هستند.

البته در این میان نباید فراموش کرد که روابط بین الدول، مبتنی بر منافع مشترک و خواست های متقابل است و طالبان هم باید به این درک رسیده باشند که کشورهای همسایه از آنها مطالبات و انتظاراتی دارند که تنها در صورت تحقق آنها می‌توانند روابط دوجانبه را بنا کنند و از منافع مشترک بهره ببرند.

به عنوان مثال برای جمهوری اسلامی ایران، ایجاد یک دولت فراگیر به معنای واقعی کلمه با مشارکت مؤثر و معنی‌دار همه اقوام، جریان های سیاسی و مذهبی و بازیگران اصلی قدرت در طول ده ها سال گذشته از اهمیت فراوانی برخوردار است. طالبان نمی توانند به تنهایی و بربنیاد گرایش قومی و ایدئولوژیک انحصارگرایانه خاص خودشان ساختار سیاسی جدید را تشکیل دهند و در عین حال از همسایگان نیز مانند جمهوری اسلامی ایران و دیگر کشورهای همسایه هم انتظار داشته باشند که آنان را به رسمیت بشناسند و برای نجات از بحران‌ها، چالش‌ها و مشکلاتی که فراروی هر دولت نوبنیادی وجود دارد از آنان حمایت کنند.

افزون بر طالبان این انتظارات در عین حال به طور همزمان از پاکستان نیز وجود دارد که از تحمیل یک الگوی حکومت داری و یا اعطای قدرت مطلق به یک جریان سیاسی، قومی و ایدئولوژیک مورد حمایت خود در کابل پرهیز کند و اجازه دهد که مردم افغانستان برای سرنوشت شان تصمیم بگیرند و در نتیجه این تصمیم گیری خواسته‌ها و منافع دیگر کشورهای همسایه و منطقه هم تامین شود؛ زیرا بسیار بعید است که قدرت هایی اثرگذاری مانند جمهوری اسلامی ایران، هند و دیگر کشورهای منطقه و جهان یک دولت صرفاً مطلوب پاکستان را در کابل به رسمیت بشناسند و به این ترتیب با امپریالیزم پاکستانی در منطقه، همسو و همصدا شوند.




برچسب‌ها

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement