کد خبر ۲۳۵۴۳۸
تاریخ انتشار: پنج شنبه ۲۰ جَوزا ۱۴۰۰ ۱۳:۳۳

سوال مهاجران افغانستانی و یک پژوهشگر ارشد حوزه مهاجرت؛

رویکرد رییس جمهور آینده ایران در مورد مهاجران چه خواهد بود؟!

یک پژوهشگر ارشد رصدخانه مهاجرت ایران با بیان این‌که معمولا موضوع مهاجرت یک مسأله مهم در برنامه‌ها و صحبت‌های نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در کشورهای مهاجرپذیر از جمله در امریکا و اروپا بوده، با انتقاد گفت: با این‌که موضوع مهاجرت یکی از مسائل کلیدی مطرح است، اما در برنامه‌های کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری ایران کمتر برنامه مشخص و از قبل آماده شده در این حوزه که به صورت علمی و دقیق باشد، دیده می‌شود.

 

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: داود عیوضلو، پژوهشگر ارشد رصدخانه مهاجرت ایران به عنوان کارشناس در نشست خبری روز چهارشنبه(19 جوزا) حجتالاسلام والمسلمین سید عیسی حسینی مزاری، رئیس مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان با خبرنگاران داخلی و بینالمللی در تهران درباره اهمیت انتخابات ریاست جمهوری ایران برای دو کشور و همچنین ضرورت توجه نامزدان این انتخابات به مسأله افغانستان و وضعیت مهاجرین حضور داشت و به سوال خبرنگاران پاسخ داد.

کمترین اشاره نامزدان انتخابات ریاست جمهوری ایران به مسأله مهاجرت

این پژوهشگر حوزه مهاجرت در ایران با بیان اینکه حدود 40 سال حضور مهاجران افغانستانی در ایران با فراز و نشیبهایی در این زمینه به خصوص سیاستگذاری در حوزه مهاجران مواجه بوده، به دوره تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری در این کشور اشاره کرد و گفت: در همه کشورهایی که مهاجرپذیر هستند، زمانی که انتخابات ریاست جمهوری برگزار می شود، موضوع مهاجرت یکی از مسائل کلیدی مطرح است، به عنوان مثال در انتخابات ریاست جمهوری امریکا یا برخی از کشورهای اروپایی، اما وقتی برنامههای کاندیداهای ریاست جمهوری ایران را مرور میکنیم، برنامه مشخص و از قبل آماده شده در حوزه مهاجران که به صورت علمی و دقیق باشد، کمتر وجود دارد.

وی افزود، با بررسی برنامه کاندیداها در ایران کمترین اشارهای در حوزه مهاجرت صورت گرفته، نه تنها در حوزه مهاجرینی که وارد ایران شدهاند، بلکه به حوزه ایرانیان در خارج هم کمتر پرداخته شده است.

به گفته عیوضلو، عوامل مختلفی باعث شده که کمتر به مسأله مهاجران توسط نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در ایران پرداخته شود؛

ـ از یکسو طبق قوانین ایران و خیلی از کشورهای دیگر، اتباع خارجی حق رأی ندارند، و به همین خاطر كانديداهاي رياست جمهوري در مناظره ها به گروه‌های مختلف در حاشیه‌مانده‌ای چون معلولین، کول‌بران، سوخت‌بران، یا حتی طرفداران گروه هاي موسيقي  و... در ایران اشاره مي كنند تا نشان دهند که در دولت خود به اين گروه ها نيز توجه خواهد شد، اما برنامه آن‌ها در ارتباط با اتباع خارجي و پناهندگان روشن نيست.

ـ از طرف دیگر شاید در حال حاضر افکار عمومی در ایران پذیرای این نباشد که کاندیدایی از مشکلات مهاجرین افغانستانی صحبت کند، زیرا شاید بخشی از جامعه نیروی کار ایرانی، نیروی کار افغانستانی را به عنوان رقیب خود بداند و به همین دلیل، شاید بحث در ارتباط با مشکلات جامعه مهاجران در دوره تبلیغاتی منطقی هم نباشد.

وی ادامه داد که برخلاف صحبتهای تبلیغاتی نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در ایران ، در برنامههای مکتوب این کاندیداها نیز چیز خاصی در مورد مهاجران دیده نمیشود و به هیچ عنوان به این مسأله پرداخته نشده است، فقط به بحث ارتباط با ایرانیان خارج از این کشور، آن هم به صورت خیلی کلی و بیشتر در حوزه جذب سرمایهگذاری خارجی ایرانیان خارج از این کشور  اشاره شده است.

نسل مطالبهگر مهاجر؛ نامزدان ریاست جمهوری به این مطالبهها پاسخ دهند!

این پژوهشگر ارشد رصدخانه مهاجرت ایران در ادامه به بررسی وضعیت مهاجرین افغانستانی در این کشور پرداخت و گفت: در ارتباط با جامعه مهاجران افغانستانی، ما با نسلهای مختلفی مواجه هستیم، پس از نسل اول، نسلهای دوم، سوم و حتی نسل چهارم مهاجران را داریم که با مشکلات متفاوتتری از نسل اول مواجه است، نسلی که تحصیل کرده، به رسانههای اجتماعی دسترسی دارد و مطالبهگر است.

وی تأکید کرد که کاندیدایی که در انتخابات ریاست جمهوری ایران برنده میشود، باید به این موضوع بپردازد و به مطالبههای نسلهای دوم و سوم مهاجر افغانستانی پاسخ بدهد. مهمترین سوالی که پیش روی جامعه مهاجرین در ایران است، اینکه هنوز نمیدانند شخصی که به عنوان رییسجمهور انتخاب می شود، رویکردش نسبت به مهاجران چه خواهد بود؟ آیا سیاستهای سختگیرانه دهه 80 مجددا متصور است، خصوصا در ارتباط با مهاجرین فاقد مدرک که به عنوان نیروی کار در ایران حضور دارند. این مسائل برای جامعه مهاجر در ایران خیلی ابهام دارد.

عیوضلو سیاستهای دولتهای گذشته در ایران را به سه بخش؛ 15 سال اول پس از پیروزی انقلاب تأکید بر بحث ادغام مهاجران افغانستانی که با عنوان برادران افغانستانی خطاب میشد، دوره دهه 80 تا 90 که خیلی سختگیریها به میان آمد به خصوص برای بازگشت و اخراج مهاجرین فاقد مدرک و دهه 90 که دسترسیها به خدمات، خصوصا آموزش مهاجران فاقد مدرک بر اساس دستور رهبر انقلاب اسلامی بیشتر شد، تقسیم کرد و گفت: ولی سوال این است که دولت بعدی این سیاست را اجرا خواهد کرد؟ دسترسیها و ادغام مهاجران صورت خواهد گرفت یا نه؟ این موارد باید مشخص شود که هنوز معلوم نیست.

نگاهی موشکافانه به مشکلات جامعه مهاجر افغانستانی در ایران

وی در ادامه به مشکلات جامعه مهاجر افغانستانی در ایران اشاره کرد و گفت:

ـ یکی از خواستههای اصلی جامعه مهاجر در رابطه با بحث اقامت است،

ـ یک سطح بالاتر، ما بحث تابعیت داریم که در قوانین کشور هم به آن پرداخته شده، خصوصا در بحث اعطای تابعیت به نخبگان و افرادی که شایستگیهای بالایی دارند، نخبگان علمی و سیاسی که این هم مسکوت مانده،

ـ در بحث تأمین اجتماعی نیز مهاجرین افغانستانی مشکلات زیادی دارند، به خاطر اینکه به حمایتهای دولتی دسترسی نداشتهاند. حضور مهاجرین در ایران مزیتهایی داشته، اما بعضا آسیبهایی را نیز به وجود آورده و بیشتر این آسیبها به خاطر نبود برنامه مشخص از سوی دولتها بوده است. به طور مثال ما به دلیل عدم شفافیت در قوانین یا عدم پوشش قوانین و به روز نبودن آنها در قوانین مالکیت مشکل داریم که باعث شده مهاجرین راههایی را برای مالکیت اموال منقول و غیرمنقول طی کنند که مشکلاتی را هم برای کشور و هم خودشان به وجود آورده است.

ـ موضوع ساماندهی اتباع غرمجاز نیز مطرح است. در سال 1394، 98 و همچنین سال 1400، سه طرح در مجلس شورای اسلامی ایران برای ساماندهی اتباع غیرمجاز مطرح شده که همه به نتیجه نرسیده و مسکوت مانده، چون تمام جواب موضوع دیده نشده و یک جانبه بوده، این طرحها با رویکرد اخراج اتباع غیرمجاز، بدون این که راهکاری را پیش روی دولت قرار بدهند، مطرح شده و بعدا به نتیجه نرسیده است.

این در حالی است که رویکرد دولت آینده در این زمینه چه خواهد بود؟ آیا به سمت قانونمندسازی حضور مهاجران غیرمجاز خواهد رفت که بتواند نیروی کار مورد نیاز را از طریق اعطای ویزا جذب کند، یا همین روند کنونی ادامه خواهد داشت؟ چون به طور میانگین 400 تا 500 هزار مهاجر فاقد مدرک در سال بین ایران در رفت و آمد اند، هرچند در دوره کرونا به رکورد 850 هزار بازگشتی از ایران رسیدیم، ولی به صورت میانگین در روز هزار نفر از مرز ایران رد و یا وارد کشور میشوند، در چنین شرایطی سیاست دولت بعد چه خواهد بود؟

سرنوشت مبهم سازمان ملی مهاجرت

این پژوهشگر ارشد رصدخانه مهاجرت ایران در رابطه با بحث سیاستگذاری یا حکمرانی در حوزه مهاجرت در ایران هم گفت: لایحه سازمان ملی مهاجرت برای مجلس شورای اسلامی ارسال شده، ولی همچنان به نتیجه نرسیده و طول میکشد تا فرایند آن طی شود و به تصویب مجلس برسد. آنجا هم باید ساختار این سازمان مشخص شود؟ آیا دولت جدید هم این طرح را پی گیری خواهد کرد و سازمان ملی مهاجرت به نتیجه خواهد رسید یا خیر؟ و این که چارچوب سازمان ملی مهاجرت به چه صورت خواهد بود؟ این موضوعی است که باید به آن در دولت بعدی پرداخته شود!.

به گفته وی، در بحث سازمان ملی مهاجرت، سند ملی آمایش اتباع و مهاجرین خارجی مطرح شده که یکی از ضرورتها و نیازهایی است که هم برای جامعه مهاجران، و هم سیاست گذاری در این حوزه مهم است، این سند باید تهیه شود، اما اینکه در دولت بعد این موضوع در اولویت خواهد بود، جای سوال است؟!

بیتوجهی به ایرانیان خارج از این کشور

عیوضلو در بخش پایانی سخنان خود به موضوع ایرانیان خارج از این کشور هم اشاره کرد که در برنامههای نامزدان انتخابات ریاست جمهوری به آن پرداخته نشده، به خصوص اینکه بحث تابعیت مضاعف به چه صورتی خواهد بود، با ایرانیانی که به این کشور برمیگردند، به چه صورت برخورد خواهد شد و... که باید مشخص شود.

ضرورت مشخص شدن موضع رییس جمهور آینده ایران در مورد افغانستان پس از خروج امریکا

وی البته به این مسأله نیز اشاره کرد که برنامه و موضع رییس جمهوری آتی ایران باید برای آینده افغانستان نیز مشخص شود، رویکردش به چه صورت خواهد بود، به خصوص پس از خروج نیروهای امریکایی و ائتلاف غربی، حضور ما در بازار افغانستان به چه صورت خواهد بود و این که در ارتباط موضوع مهاجران افغانستانی چه رویکردی در نظر گرفته خواهد شد؟!

تبدیل مسأله مهاجرین افغانستانی در ایران به یک موضوع سیاسی و سوژه رسانههای جهانی

البته به گفته این پژوهشگر حوزه مهاجرت، بحث مهاجرین افغانستانی در ایران به یک موضوع سیاسی مبدل شده و کوچکترین اتفاقی که در ایران در این حوزه میافتد، تبدیل به یک سوژه خبری در رسانههای جهانی میشود، و در زمینه نیاز است که در برنامههای سند آمایشی که قرار است تهیه شود، این موضوع مشخص شود، این امر هم مستلزم این است که به وضعیت اقامت و مشکلات مهاجرین رسیدگی شود و در برنامهها دیده شود.

 از هشدار در مورد موج جدید مهاجرت تا مشکلات سرمایهگذاران افغانستانی در ایران و استفاده بهینه ترکیه

سوال خبرنگار صدای افغان(آوا): همواره در مورد ظرفیتهای اقتصادی اتباع و مهاجرین افغانستانی تأکید شده است، حاج آقای حسینی مزاری هم اشاره کردند، ما پس از توافق برجام در سالهای 95 و 96، بیشترین حجم و تعداد سرمایهگذاری در ایران را داشتیم، متأسفانه عموم نگاهها به شهروندان افغانستان در ایران، به مثابه یک کارگر ساده است، در حالی که هم مهاجرین و هم شهروندان افغانستان در خارج از ایران دارای ظرفیتها و توانمندیهای بالای سرمایهگذاری هستند و در این زمینه علاقمندی هم وجود دارد، اما موانع متعددی فرا راه سرمایهگذاری شهروندان افغانستانی در ایران وجود دارد و مشکلاتی نظیر مشکلات بانکی و اقامتی به کرار دیده میشود. این ظرفیتها بسیار میتواند به اقتصاد ایران کمک کند، اما متأسفانه توجهی به آن وجود ندارد؟

پاسخ عیوضلو: من یک موضوعی را در ارتباط با صلح افغانستان اشاره کنم، آیا این صلح واقعی خواهد بود؟ این میتواند موج جدیدی از مهاجرت را به ایران شکل بدهد. این هم یک سناریویی است که باید دولت در مورد آن آماده شود که آیا افغانستان به صلح واقعی خواهد رسید یا نه، و اگر نه، ممکن است موج جدید مهاجرت شکل از این کشور شکل بگیرد.

بحث خروج نخبگان افغانستانی از این کشور هم از مسائل موجود است که بخشی از جامعه نخبگان افغانستانی، دانشجویان و... از این کشور خارج شوند، احتمالا بحث خروج سرمایهگذاران افغانستانی را نیز خواهیم داشت. از طرفی ترکیه کشوری بوده که همواره تلاش کرده استفاده بهتری نسبت به ما از وضعیت کشورهایاطراف بکند و توانسته بیشترین جذب سرمایههای خارجی را در منطقه در حوزه املاک داشته باشد، از ایرانیها، عراقیها و همچنین افغانستانیها و کارآفرینان آنها را جذب کند، به شمول آنهایی که سرمایهگذار و ساکن ایران نیز بودند، شاید یک تعدادی خارج شده و به سمت ترکیه رفته باشند تا بتوانند بدون موانع و مشکلات بانکی و تحریمها، سرمایهگذاری کنند.

ولی قوانینی که ما در ایران برای جذب سرمایهگذاران افغانستانی، به طور کلی سرمایهگذاران خارجی داشتیم، به طور کلی خیلی به روز نبوده، حتی قانون جدیدی که در دو سال اخیر اجرا میشود و اقامت 5 ساله به سرمایهگذاران داده میشود، قابلیت رقابت با وضعیت ترکیه را ندارد. در این وضعیت سرمایه گذار افغانستانی شاید ترجیح بدهد که در ترکیه سرمایه گذاری کند، چون هم با مشکل تحریمها و انتقال بانکی مواجه نیست و هم شرایط جذابتری دارد. ما با 250 هزار دلار اقامت پنج ساله میدهیم، اما ترکیه با همین شرایط اقامت کامل و پاسپورت به سرمایهگذار خارجی میدهد. از این نظر مجددا باید اصلاحاتی در قوانین جذب سرمایهگذار افغانستانی در ایران بدهیم، تا حتی به جای جذب سرمایهگذار بیشتر، کسانی که در حال حاضر در ایران حضور داشته و سرمایهگذاری کردند را معمولا با مشکلاتی چون مشکلات بانکی از جمله مسدودشدن حسابها و عدم دسترسی به تسهیلات بانکی مواجه اند، حفظ کنیم. اگر قوانین و رویکردها اصلاح نشود، نه تنها نمیتوانیم در حوزه اتباع و مهاجرین افغانستانی جذب سرمایه کنیم، بلکه احتمال دارد سرمایهگذاران موجود را به نفع کشور ترکیه از دست هم بدهیم.

از سوی دیگر، در حوزه کسب و کار نیز مهاجرین افغانستانی در بخشهای مختلف رشد داشتند، نمونهاش در حوزه کیف و کفش و پوشاک که تلاش کردند، زحمت کشیدند و توانستند به سرمایهگذاران بزرگ تبدیل شوند و کارگاههای تولیدی مختلفی را ایجاد کنند. نیاز است که از آنها در شرایط تولید حمایت شود، بعضا این کارگاهها به دلیل مشکلات مالی و بدون دسترسی به حمایتهای دولتی و تسهیلات بانکی تعطیل میشود و نیروی کار ایرانی هم که در کنار نیروی کار افغانستانی در این کارگاه ها مشغول به کار هستند، بیکار میشود.

اینها مشکلاتی است که پیش روی اتباع و مهاجرین افغانستانی در ایران وجود دارد و باید در دولت آینده به مسائل خیلی بیشتر توجه شود تا بتوانیم در کنار جذب سرمایهگذاریهای خارجی جدید، سرمایهگذاران موجود در ایران به خصوص در میان اتباع و مهاجرین افغانستانی را حفظ کنیم.

 

#مهاجران_افغانستانی

#مهاجرین_افغانستانی_در_ایران

#رییس_جمهور_آینده_ایران

#انتخابات_ریاست_جمهوری_ایران

#رصدخانه_مهاجرت_ایران

#نامزدان_انتخابات_ریاست_جمهوری_ایران

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement