کد خبر ۲۳۴۶۱۷
تاریخ انتشار: شنبه ۱ جَوزا ۱۴۰۰ ۱۰:۲۸

گفت‌وگوی ویژه آوا با سید ابراهیم حجازی، اتشه سابق وزارت امورمهاجرین در تهران؛

تجربه یک مأموریت سخت؛ از دست‌آوردها و چالش‌ها تا محدودیت‌ها و مکلفیت‌های افغانستان و ایران در قبال مهاجرین

چهره‌ای مهربان و با اخلاق است و همواره با مهاجرین رویه و برخورد مناسبی داشته و همه از او راضی اند. شاید پیش از آغاز مأموریت او در سفارت افغانستان در تهران، کسی نمی‌دانست پستی با عنوان اتشه وزارت امور مهاجرین در این سفارت وجود دارد که وظیفه رسیدگی به مسائل و مشکلات آن‌ها و همچنین شرکت در نشست‌ها و جلسات و مراسم‌های خوشی و عزای آن‌ها را دارد، اما او درهای سفارت افغانستان به روی مهاجرین را گشود و این سفارت را به خانه دوم آن‌ها مبدل کرد. این جوان پرتلاش، سید ابراهیم حجازی است که اکنون مأموریت بیش از ۴ ساله او در سفارت افغانستان در تهران به پایان رسیده است. او قطعا در این مدت دست‌آوردهای زیادی در حوزه رسیدگی به مشکلات و نیازمندی‌های مهاجرین داشته که از یاد هیچ کسی نخواهد رفت. در پایان این مأموریت، قطعا بیان تجربه و صحبت‌های او می‌تواند مفید و جالب و همچنین برای هر دو دولت افغانستان و ایران و همچنین فعالان حوزه مهاجرت راه‌گشا باشد. خبرگزاری صدای افغان(آوا) پای صحبت‌های آقای حجازی نشسته و توجه شما را به خواندن آن جلب می‌کند.

 

سوال: کار در نمایندگی وزارت امور مهاجرین و عودت کنندگان در تهران را از کجا شروع کردید و در چه جایگاهی قرار دارید؟

حجازی: پس از منظوری مقام عالی ریاست جمهوری اسلامی افغانستان، 18جدی/ دی 1395 رسما در دفتر تهران اشغال وظیفه نمودم. چون خود سال‌ها در ایران مهاجر بودم، می‌دانستم یک مهاجر افغان در این کشور با چه مسائل، مشکلات و مصائبی مواجه و درگیر است.

در این 4 سال کارهای زیادی به امور سفارت،کنسول‌گری‌ها و نمایندگی وزارت امور مهاجرین در ایران افزوده شد. از جمله:

ـ صدور پاسپورت ماشین خوان؛

ـ تثبیت هویت، صدور تذکره کاغذی و تذکره الکترونیک؛

ـ خروج و مراجعت مهاجرین دارای کارت آمایش بدون ابطال کارت‌شان بعد از بیش از سه دهه مهاجرت؛

ـ دریافت گواهینامه رانندگی به صورت محدود؛

ـ اعزام داوطلبان مناسک حج فرضی مهاجرین؛

و این‌که در چه جایگاهی قرار داریم:

ـ افزایش مطالبات مهاجرین از مراجع مسئول: دولت افغانستان، نمایندگی‌های سیاسی و کنسولی آن و جمهوری اسلامی ایران

ـ انسجام و هماهنگی بیشتر بین گروه‌های مهاجرین؛

ـ افزایش تعاملات سفارت، مراجع کشور میزبان و مهاجرین؛

ـ کاهش حوادث ناگوار و نامتعارف و پیگیری بیشتر این قضایا؛

ـ افزایش مساعدت‌های مالی و درمانی؛

ـ ترویج فرهنگ پاسخگویی به مهاجرین؛

ـ رساندن صدای مهاجرین از طریق رسانه‌های بین‌المللی

سوال: روزهای سخت کاری‌تان چه روزهایی بودند؟

حجازی: وقتی با یک جمعیت چند میلیونی که دارای مشکلات روزافزون اقامتی، تردد، تحصیلی، تعلیمی، شغلی، حقوقی، اجتماعی، فرهنگی و... هستند، کار می‌کنی، قطعا شاهد روزهایی که سخت نباشد، کمتر خواهی بود. وقتی پای دل هر یک از آنان می‌نشینی، رنج‌نامه و قصه‌های تلخی را می‌شنوی که باید یا با آن فریاد زنی یا شانه‌اش شوی و با او بگریی و یا غصه‌دار شوی و سکوت اختیار کنی!

مشکلات یک مهاجر افغان در ایران را یک مهاجر مقیم در این کشور بهتر می‌تواند درک کند.

سوال: عوامل و ریشه‌های مشکلات مهاجرین چه هستند؟

حجازی:

1ـ عدم توانایی و فقدان امکانات دولت افغانستان و بالتبع نمایندگی‌های سیاسی و کنسولی در خارج از آن؛

2ـ فقدان هماهنگی‌های لازم و اشتراک نظر بین دولت‌های مبدا و مقصد؛

3ـ محدودیت‌های فراوان کشور میزبان؛

4ـ داشتن نگاه امنیتی به برخی فعالیت‌های اجتماعی مهاجرین؛

5ـ عدم انسجام و همبستگی بین گروه‌های مختلف مهاجرین؛

6ـ عدم ساماندهی امور مهاجرین در کشور میزبان؛

سوال: عملکرد سفارت و کنسولگری‌های کشور در ایران در مورد مهاجرین را چگونه ارزیابی می‌نمایید؟

حجازی: جمهوری اسلامی افغانستان همان‌گونه که مکلف به ارائه خدمات و دفاع از اتباع خویش در داخل کشور است، چنین مکلفیت و مسئولیتی را در برابر شهروندان خویش در خارج از کشور نیز دارد که ابزار چنین عملی، نمایندگی‌های سیاسی و کنسولی آن در خارج از کشور است. سفارت و کنسولگری‌های مستقر افغانستان در ایران از مزدحم‌ترین و در عین حال پردرآمدترین نمایندگی های افغانستان در خارج است و باید برای میلیون‌ها مهاجر ارائه خدمات نماید و مدیریت آن کار ساده‌ای به نظر نمی‌رسد. هرچند گاهی تلاش‌های مقطعی برای رفع این مسائل صورت می‌گیرد، اما کفایت نمی‌کند. اما فراموش نکنیم که مردم ولی نعمت ما هستند.

شایسته است این نمایندگی‌ها مسائل ذیل را در محراق توجه خود قرار دهند:

1ـ تدوین و اجرای برنامه‌های جامع و مانع جهت حل مسائل، رفع مشکلات و استفاده از ظرفیت‌های گروه‌های مختلف مهاجرین؛

2ـ تشکیل و فعالیت اتاق فکر برای رفع چالش‌ها و بهره‌گیری از فرصت‌ها؛

3ـ کار تیمی و استفاده از ظرفیت‌های موجود و ارتقاء این ظرفیت‌ها؛

4ـ پرهیز از عملکردهای مقطعی و واکنشی؛

5ـ تکریم عملی مهاجرین؛

6ـ مدیریت پویا و احتراز از روش‌های سنتی در برخورد با قضایای جدید و بحران‌ها؛

7ـ تبدیل نشدن به یک ماشین خودکار و افتادن به روزمرگی؛

سوال: قشر دانشجو، برخی فرهنگیان و نخبگان مهاجر از فساد اداری و روند استخدام کارمندان محلی در سفارت شکایت دارند و آن را شفاف نمی‌دانند. نظر شما در این مورد چیست؟

حجازی: متاسفانه گزارش‌های زیادی در این مورد دریافت کرده و امیدوار هستم این روند تغییر یابد و ما شاهد ارائه خدمات مناسب‌تری باشیم.

سوال: عملکرد دولت میزبان را چگونه ارزیابی می‌نمایید؟

حجازی: جمهوری اسلامی ایران بیش از 4 دهه است میزبان مهاجرین کشور ماست و ما از تحمل، صبر و بردباری آنان سپاس‌گزاریم. من می‌دانم میزبانی در شرایطی که یک کشور در حال جنگ و تحت تحریم‌های اقتصادی است، کاری صعب و دشوار بوده و این میزبانی هزینه‌های فراوانی را بر این کشور تحمیل نموده است، اما باید بگویم حضور مهاجرین در این کشور فرصت‌های بی‌شماری را نیز در اختیار این کشور گذاشته که متاسفانه مورد غفلت قرار گرفته است.

حفظ کرامت انسانی، جزء حقوق بشری هر انسانی است که در هر حالتی، اشخاص حقیقی و حقوقی موظف و مکلف به رعایت آن اند؛ خواه این انسان بی مدرک باشد یا با مدرک، حضورش قانونی باشد یا غیرقانونی، فقیر باشد یا غنی، هموطن باشد یا خارجی، کوچک باشد یا بزرگ، مقام رسمی باشد یا انسانی معمولی! برای یک انسان متعادل، گرسنگی قابل تحمل است، اما توهین و تحقیر هرگز!

با این وجود با بسیاری از اشخاص حقوقی و حقیقی کشور میزبان روابط بسیار خوبی داشته‌ایم و جا دارد با اغتنام فرصت به نیابت از مهاجرین مقیم در ایران، از آقای احمد محمدی فر و محمودی، مدیران کل پیشین و فعلی امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران و همکاران‌شان و آقایان حاجی، پناهی، شیرمحمدی، شیبانی و سلیمانی، مدیران کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استان‌های تهران، قم و اصفهان و همکاران‌شان، نهاد مدنی" دیاران"  و بسیاری از موسسات و اشخاصی که در این جا قابل جمع نیست، به خاطر برخی خدمات شایسته‌شان سپاس‌گزاری نمایم. بدون شک بدون همکاری ایشان ما به بسیاری از موفقیت‌ها نائل نمی‌شدیم.

سوال: ارزیابی‌تان از فعالیت‌ها و عملکردهای مهاجرین چیست؟

حجازی: مهاجرین  افغان در ایران توانسته‌اند تا حدودی از فضای کشور میزبان استفاده نموده، واجد ظرفیت‌های بسیار خوبی شوند که حمایت از آن‌ها می‌تواند این استعدادها را به سود کشور خودشان و کشور میزبان شکوفا سازد. اما مسائل ذیل هم می‌تواند به این روند صدمه زند:

ـ عدم درک درست از ریشه مشکلات، اصول، امکانات و محدودیت‌های کاری سفارت و کشور میزبان؛

ـ عدم انسجام درونی و متاثر بودن از برخی فضاهای نامطبوع داخل؛

ـ عادت به اعمال محدودیت‌ها و خودسانسوری؛

ـ عدم شناخت کافی از افغانستان و فضای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی؛

سوال: چگونه می‌توان به شرایط ایده‌آل رسید؟

حجازی: با در نظر گرفتن مسائل زیر:

1ـ اعطای آزادی‌ها و حقوق بیشتر از جانب کشور میزبان؛

2ـ تکریم انسانی و ترویج احترام به تفاوت‌ها؛

3ـ محسوب کردن اتباع خارجی به عنوان یک شهروند و امحاء نگاه بالا به پایین؛

4ـ تعریف جایگاه حقوقی آنان؛

5ـ اعزام دیپلمات‌های مجرب و مبتکر از جانب افغانستان؛

6ـ تعیین دیپلمات‌ها و استخدام کارمندان محلی با تناسب‌های عادلانه در حوزه‌های مختلف؛

7ـ تدوین و اجرای برنامه‌ها از پایین به بالا از جانب افغانستان؛

8ـ داشتن نمایندگانی از مهاجرین در مجالس  قانون‌گذاری و مراکز تصمیم‌گیری‌های کلان دو کشور؛

9ـ ایجاد اتحادیه‌های اصناف و گروه‌های اجتماعی؛

10ـ اعطای سهمی از بورسیه‌های تحصیلی به مهاجرین؛

11ـ تغییر نگاه دولت میزبان و برداشتن محدودیت‌های موسسات بین‌المللی مقیم در این کشور؛

12ـ افزایش فعالیت آزادانه جامعه مدنی.

سوال: در روزهای پایانی ماموریت‌تان در تهران گروه‌های زیادی از اقشار مختلف مهاجرین به شکل بی‌سابقه‌ای از طریق حضورشان در سفارت، صفحات مجازی و رسانه‌های همگانی به اشکال مختلف از شما قدردانی داشته، ابراز احساسات داشتند، نظر و احساس‌تان در این مورد چیست؟

حجازی: مهاجرین مستحق و شایسته دریافت خدمات بیش از این هستند. این مردم قدرشناس از اقوام و گروه‌های مختلف با حضور، تماس‌ها و پیام‌های زیبا و با دعوت‌نامه‌های متعدد ـ که با توجه به وضعیت استثنایی فعلی از آن‌ها عذرخواهی نمودم ـ خاتمه ماموریتم را برایم زیبا و خاطره‌ساز ساختند و مرا به ارائه خدمات بیشتر مصصم ساختند.

 شاید باور نکنید، اما من در پایان ماموریت، بیش از آغاز آن خوشحال هستم. سعی کرده‌ام در قبال مهاجرین و سرنوشت‌شان احساس مسئولیت داشته و پاسخگو باشم با درمی، قلمی یا قدمی! کوشش کردم با آنان همگام و در کنارشان باشم، با آن‌ها بخندم، فریاد بزنم و گریه کنم.

اما اذعان می‌کنم با توجه به حجم مشکلات مهاجرین و محدودیت‌های ظاهری و باطنی، قطعا فعالیت‌های ما کافی و بسنده نبوده و تا مرحله مطلوب فاصله بسیاری داریم و اگر بخش مهاجرین در این مدت نتوانسته آن‌گونه که باید، عمل کند، جا دارد عذرخواهی کنم.

هم‌چنان تشکر می‌کنم از مقامات و مسئولین و همکاران خود در وزارت، سفارت، بخش مهاجرین و فعالین مهاجر که واقعا سهم غیرقابل انکاری در توفیقات به دست آمده و کاهش مشکلات مهاجرین داشته‌اند.

سوال: در طول ماموریت‌تان چه چیزهایی برای‌تان جالب بوده است؟

حجازی: ـ عدم تعریف جایگاه حقوقی برای یک انسان بعد از سه دهه زندگی در یک کشور؛

ـ عدم صدور گواهی‌نامه رانندگی برای مهاجرینی با اقامت 30 ساله آن هم در قرن 21؛

ـ عدم معرفی دقیق و درست دو کشور

ـ عدم اجازه بازدید از اردوگاه‌ها پس از بارها درخواست

ـ عدم ساماندهی و پایان مشکلات مهاجرین در ایران

ـ فقدان هیچ‌گونه بودجه انکشافی

ـ ده‌ها بار عزیمت به ولایات مختلف ایران در بیش از 4 سال تاکنون به مصارف شخصی

سوال: کلام آخرتان؟

حجازی: فقط آگاهی و دانایی بیشتر مهاجرین می‌تواند دست‌یابی به مطالبات‌شان را آسان نماید.

 

در_ایران

برچسب‌ها

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement