کد خبر ۲۳۴۶۱۲
تاریخ انتشار: شنبه ۱ جَوزا ۱۴۰۰ ۰۹:۵۲

نشست علمی پژوهشی «شاخصه‌های جامعه مطلوب در اندیشه امام سجاد (ع)» در قم برگزار شد

طی نشست علمی پژوهشی هفته‌وار دفتر مرکز تبیان در قم، حجت‌الاسلام سید صادق حسینی اظهار داشت که ترسیم جامعه مطلوب و روشن شدن ابعاد آن که هم منشأ وحیانی داشته باشد و هم در تمامی نهادهای اجتماعی قابلیت اجرایی داشته باشد در صحیفه سجادیه، یعنی صحیفه همان امامی که قرن‌ها پیش در چنین روزی مرقد مطهرشان، بزدلانه و ناجوان‌مردانه به دست انسان‌های جاهل و سفاک تخریب گردید، به زیبایی تبیین گردیده است.

خبرگزاری صدای افغان (آوا) ـ قم: نشست هفته‌وار علمی پژوهشی جستجوی راه تعالی با عنوان "شاخصه‌های جامعه مطلوب در اندیشه امام سجاد (ع)" روز پنجشنبه (30 ثور) از سوی نمایندگی مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان در قم و با همکاری انجمن علمی پژوهشی فقه و اصول مدرسه عالی حجتیه برگزار شد.

طی این برنامه حجت‌الاسلام و‌المسلمین سید صادق حسینی، کارشناس این نشست در ابتدای سخنان خود ضمن اشاره به حدیث: قال امام الصادق علیه‌السلام «کونُوا لَنا زَیْناً وَ لا تَکونُوا عَلَیْنا شَیْناً»؛ اظهار داشت که در ایام سالگرد یکی از اعمال ننگین در طول تاریخ اسلام یعنی تخریب ناجوان‌مردانه قبور ائمه بقیع علیهم‌السلام قرار داریم، این جنایت وحشیانه را ضمن تقبیح نمودن آن، به همه‌ی مسلمانان خاصه به پیروان مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام تسلیت عرض می‌دارم.

حسینی ادامه داد؛ انسان در اصل موجود باعظمتی است که با فطرت خداوند آفریده شده و عنوان اشرف مخلوفات را به خود اختصاص داده است؛ اما همین انسان گرایش‌های مادی و دنیوی هم دارد که ممکن است او را از حیوانات هم پست‌تر کند و کار را بجایی بکشاند که دست به جنایت‌های تاریخی مانند حادثه عاشورا و عمل ننگین تخریب قبور امامان معصوم بزنند! متأسفانه در جوامع امروزی نیز دقیقا همین معضل را شاهد هستیم، علی‌رغم اینکه در عصر ارتباطات و تکنولوژی زندگی می‌کنیم ولی عملکرد برخی انسان‌ها، به شدت نا‌هنجار بوده و باعث نامطلوبیت وضعیت جامعه می‌شوند.

وی ابراز داشت؛ به نظر می‌رسد که برای اصلاح وضعیت موجود و اینکه یک جامعه‌ی مطلوب شکل بگیرد، بایستی به عملکرد نیروی انسانی که هسته‌ی اصلی هر جامعه را شکل می‌دهد، توجه شود.

به عقیده حسینی به‌صورت کلی در بین اندیشمندان دو دیدگاه متفاوت در مورد جامعه مطلوب و آرمانی وجود دارد؛ گروهی معتقدند که سخن درباره‌ی جامعه آرمانی و ارائه طرح آن، نوعی خیال‌پردازی و کار لغو و بیهوده‌ است و برخی دیگر هم قائل هستند که جامعه‌ی آرمانی واقعیتی است که قابلیت محقق شدن و اندازه‌گیری را هم دارد ولی در این دیدگاه نیز بخاطر مبانی سکولار و توجه نکردن به سطوح مختلف روابط انسانی و نیز به دلیل داشتن منشأ وهمی، در طول تاریخ همواره انسان را دچار سردرگمی نموده است، در این میان ترسیم جامعه مطلوب و روشن شدن ابعاد آن که هم منشأ وحیانی داشته باشد و هم در تمامی نهادهای اجتماعی قابلیت اجرایی داشته باشد در صحیفه سجادیه، یعنی صحیفه همان امامی که قرن‌ها پیش در همچون روزی مرقد مطهرشان، بزدلانه و ناجوان‌مردانه به دست انسان‌های جاهل و سفاک تخریب گردید، آری در صحیفه این امام همام مطالب گسترده و مفید تربیتی وجود دارد که موضوع حاضر یعنی شاخصه‌های جامعه مطلوب نیز به زیبایی در این اثر گران‌بها تبیین گردیده است و در این جلسه اجمالا به آن‌ها می‌پردازیم.

او تصریح نمود که از نگاه امام سجاد علیه‌السلام جامعه مطلوب و آرمانی، جامعه‌‌ای است که در آن روابط انسانی در درون تمامی نهادهای اجتماعی براساس ارزش‌های الهی شکل گرفته و شاخصه‌های آن در پنج بخش خلاصه می‌گردد:

خانواده مطلوب: جامعه مطلوب در صورت معنا و مفهوم پیدا می‌کند و محقق می‌گردد که خانواده‌های آن مطلوب باشد؛ خانواده مطلوب خود ویژگی‌های زیادی دارد اما مهم‌ترین آن‌ها مسئله ازدواج و پرداختن به ابعاد مختلف این سنت الهی این است که توصیه شده است جوانان هرچه زودتر به از دواج تن دهند و بعد از آن هم با صداقت و مهربانی پایدار بمانند. زیرا که قداست این سنت حسنه سد محکمی است در برابر لغزش‌های جنسی و فرهنگ ابتذال و برهنگی که می‌تواند حقوق زن را در برابر سوءاستفاده‌های جنسی به عنوان یک کالا و یا ابزار فروش کالا حفظ کند. چنانچه که امام‌ سجاد علیه‌السلام می‌فرماید؛ هرکس برای رضای خداوند و خوشنودی خداوند ازدواج نماید و با خویشاوندان خود صله رحم انجام دهد، خداوند او را در قیامت مفتخر و سربلند می‌نماید.

آموزش مطلوب: از نگاه امام سجاد علیه‌السلام، آموزش زمانی مطلوب است که منجز به تربیت فراگیران گردد و به طور خاص تربیت علمی، تربیت عقلانی، و تربیت اخلاقی باید توسط آموزش اتفاق بیافتد، اگر این سه نوع تربیت در حد مطلوب برای فراگیران و دانش‌آموزان رقم بخورد یقینا جامعه‌ هم به مطلوبیت نزدیک خواهد شد.

تربیت علمی: امام سجاد علیه‌السلام می‌فرمایند: اگر مردم منافع و فضایل تحصیل علم را می‌دانستند، هر آئينه آن‌را تحصیل می‌کردند، گرچه باریخته شدن خون‌ها و یا فرو رفتن زیر آب‌ها در گرداب‌های خطرناک باشد، آری جامعه‌ی مطلوب با جهل و انجماد درست نمی‌شود بلکه با آگاهی و رو آوردن به مسائل علمی اتفاق می‌افتد، اگر مسلمانان این فرمایش گران‌سنگ حضرت را سرلوحه زندگی اجتماعی خود قرار دهند و بجای اینکه دنبال مال و مادیات دنیا باشند که غالبا هم بی‌منت نیستند، اگر به دنبال علم آموزی بروند قطعا جامعه هم به مطلوبیت و آرمان‌گرایی نزدیگ می‌گردد، دوری از علم و آگاهی هم انسان را نابود می‌کند و هم خانواده و جامعه را.

وی افزود؛ ما در افغانستان شاهد هستیم که تمامی معضلات اجتماعی بخاطر ضعف فرهنگی و بی‌سوادی است، اگر امروز طالبان و سایر مسلمانان ضعیف بخاطر مادیات حاضرند برادران دینی و کودکان دانش‌آموز خود را قلع و قم کرده و دختران نوجوان را که هیج گناهی ندارند به شهادت برسانند و حتی دست به نسل کشی بزنند و بالاتر از آن، حرف کدخدای خون‌خوار و ظالم را که جز تفرقه‌افکنی کار دیگری نمی‌کنند، سربسته قبول نمایند و همه و همه بخاطر اهمیت ندادن به مقوله‌ی آموزش است؛ البته برخی از مردم هم هستند که اهمیت آموزش نیروی انسانی و به تبع آن فوائد یک جامعه‌ی مطلوب را با توجه به همین آموزه‌های وحیانی بخوبی درک کرده‌اند و حتی در این راه نوجوانان خود را هدیه داده‌اند، ولی باز هم تا رسیدن به هدف و ناامید کردن دشمنان دین و دیانت یک حرکت همگانی نیاز است.

تربیت عقلی: یکی از مهم‌ترین جنبه‌های وجودی انسان قدرت تفکر و تعقل اوست، که بنام عقل از آن یاد می‌گردد؛ از نگاه اسلام، عقل یکی از مهم‌ترین وسیله صعود انسان به مراحل عالیه انسانی است که به پرورش و نحوه درست به کارگیری آن اکیدا سفارش شده است؛ در نظام تربیتی اسلام اگر عقل پرورش نیابد و به آن توجه لازم نشود ریشه‌ی دین‌داری متزلزل و بجای آن خرافه‌گرایی در شکل‌های مختلف فراگیر خواهد شد.

حجت‌الاسلام حسینی تصریح کرد که از نگاه امام سجاد علیه‌السلام منشأ بسیاری از ناهنجاری‌ها و کجروی‌ها و نیز پیروی از شیطان، عدم بکارگیری صحیح قوه تفکر است؛ چنانکه که امام سجاد علیه‌السلام در بیانی از شر شیطان و وسوسه‌های او به تفکر نمودن به قدرت خداوند پناه می‌برد و در صحیفه سجادیه می‌فرماید: خدایا بجای آرزوهای بلند، بدگمانی و حسد که شیطان در دلم می‌افکند، یاد عظمت خودت و اندیشه نمودن در توانمندیت و چاره‌سازی بر دشمنت قرار بده.

به باور این عالم دین، نکته‌ی مهمی دیگری هم در این زمینه حائز اهمیت است و آن بصیرت دینی که امام خامنه‌ای حفظه‌الله به زیبایی این مقوله را برای اندیشمندان اسلامی مطرح می‌کند، بصیرت دینی اوج خردمندی است که آدمی را در مسیر تعقلِ درست قرار داده و عملکرد را از خطاهای عقلانی مصون می‌نماید. بصیرت دینی از آن‌جا اهمیت پیدا می‌کند که در طول تاریخ بزرگانی زیادی بودند و بعضا هم دارای سابقه‌ی درخشان و فعالیت‌های مفید بودند ولی لغزیدند و در برابر فتنه‌های دشمن فریب خوردند در حالیکه اگر از بصیرت دینی برخوردار بودند و در مسیر فعالیت‌های خود براساس یک اندیشه و خط روشن و یک سیاست درست مصالح عمومی را ترجیح می‌دادند و بجای یک نگاه خطی و منفعل به نگاه سیستمی و منعطف روی می‌آوردند، یقینا بیشتر می‌توانستند مصدر خدمات عالیه باشند و جامعه را به سمت وضعیت مطلوب نیل می‌دادند.

تربیت اخلاقی: شکی نیست که در اسلام مسئله تربیت اخلاقی فوق‌العاده اهمیت دارد چنانکه که این مهم از نگاه امام سجاد علیه‌السلام از اولویت‌های تعلیم و تربیت نظام آموزشی اسلام است.

حسنی ابراز داشت، در صحیفه سجادیه ابعاد مهم تربیت اخلاقی و ویژگی‌های آن تحت‌عنوان ارتباطات بحث مفصلی گردیده است: انسان در بحث ارتباط باخود، خدا و دیگران وظایفی دارد که اگر به درستی انجام گردد یقینا روابط مذبور، جامعه مطلوب را رقم خواهد زد.

خودشناسی: در ارتباط انسان با خودش باید مقوله خودشناسی با جدیت تمام دنبال گردد؛ از نگاه امام سجاد علیه‌السلام، خودشناسی مقدمه شناخت معارف دیگر است چنانچه که می‌فرماید؛ شناختن خود انسان و آغاز و انجام او مقدم بر همه‌ی مسائل است، بلکه بدون شناختن حقیقت انسان و ارزش واقعی او، دیگر تلاش‌ها بی‌اساس و بیهوده خواهد بود تا جایی که در برخی از احادیث شناخت خداوند منوط به شناخت خود انسان ذکر شده است.

خودشناسی یعنی تفکر در اینکه انسان برای چه آفریده شده و جه وظایفی را به عهده دارد و بالأخره هدف از خلقت او چیست‌؟ و مسائلی از این قبیل که امام سجاد علیه‌السلام در این مورد می‌فرماید: حق نفست بر تو این است که او را به تمامی فرمانبرداری خداوند بگماری.

خداشناسی: در ارتباط انسان با خداوند همین بس که امام سجاد علیه‌السلام هویت اصلی انسان در خداشناسی اوست، اساساً بدون درنظر گرفتن رابطه‌ی انسان با خداوند هویت انسان در پرده ابهام فرو رفته و شناخت انسان ناممکن می‌گردد، امروزه اگر مشکلات اجتماعی دنیا را پر کرده و روز به روز انسان را در انزوا قرار می‌دهد علت اصلی‌اش همان تعریف غلطی است که دنیا از انسان دارد.

وی ادامه داد که کاملا مشخص است وقتی که خداوند در تعریف انسان جایگاهی نداشته باشد، ارزش انسان صرفا به یک کالای اقتصادی خلاصه می‌گردد.

دیگران شناسی: انسان متعالی همه‌ی آنچه را که در اختیار دارد از آن خداوند دانسته و برای خود امانتی می‌داند و در برابر دیگران اعم از انسان‌ها و غیرانسان‌ها خود را مسئول می‌داند، انسان متعالی که جامعه‌ی مطلوب را بوجود می‌آورد فرزندان دیگران را مثل فرزند خود قلمداد کرده و در برابر تعلیم و تربیت آن‌ها مانند فرزند خویشتن احساس مسئولیت دارد و در برابر غیرانسان‌ها نیز مسئول هستند تا به درستی از امانت استفاده نمایند؛ اگر منصبی و مقامی دارد، از آن به عنوان سکوی پیشرفت بهره برده و منافع عمومی را پیش می‌برد.

به گفته حجت‌الاسلام حسینی، امام سجاد علیه‌السلام در صحیفه سجادیه انسان را به رعایت حقوق دیگران و گفتار و کردار نیک و نیز به حق‌گویی و خوش‌اخلاقی توصیه‌ی اکید می‌نماید.

(ع)

برچسب‌ها

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement