کد خبر 222811
تاریخ انتشار: دوشنبه 23 حَمَل 140017:01

نشست بررسی «جایگاه مهاجرین و واکاوی طرح های جدید در روند صلح افغانستان»؛

قربانی معاملات سیاسی؛ عملا رسمیتی برای مهاجرین در پروسه‌های سیاسی افغانستان وجود ندارد!

یک پژوهشگر مسائل افغانستان و سخنگوی پیشین حزب اسلامی در نشست بررسی «جایگاه مهاجرین و واکاوی طرح های جدید در روند صلح افغانستان» در تهران، با انتقاد از دولت کشور که موجودیت مهاجرین را به عنوان یک منبع درآمد قبول کرده، اما عملا رسمیتی برای آن‌ها در پروسه‌های سیاسی افغانستان قائل نیست، تأکید کرد: «نگاه امنیتی که در افغانستان وجود دارد، به شدت روی ماهیت، هویت و رسمیت مهاجرین تأثیر گذاشته و مسائل مهاجرین بیشتر قربانی معاملات سیاسی می‌شود».

 

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: نشست بررسی «جایگاه مهاجرین و واکاوی طرح های جدید در روند صلح افغانستان» روز پنج‌شنبه(19 حمل/ فروردین) از سوی دفتر نمایندگی خبرگزاری صدای افغان(آوا) در تهران با حضور کارشناسان سیاسی، علمای دینی، صاحب نظران، نخبگان حوزوی و دانشگاه، فعالان مهاجر در کشورهای اروپایی، استرالیا و سفیر جمهوری اسلامی افغانستان در تهران به صورت حضوری و مجازی برگزار شد.

دکتر حمید عزیزی، پژوهشگر مسائل افغانستان و سخنگوی پیشین حزب اسلامی که در این نشست صحبت می‌کرد، دیدگاه‌های مختلفی را از تحولات چهار دهه گذشته افغانستان، وضعیت و جایگاه مهاجرین و همچنین روند کنونی صلح مطرح کرد.

ضرورت اجماع برای صلح افغانستان در سه سطح داخلی، منطقهای و بینالمللی

وی در ابتدا در مورد تحولات چهار دهه گذشته در افغانستان گفت که امروز شرایط طوری است که باید در سه سطح متفاوت و مکمل داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی برای صلح کار کنیم، زیرا زمانی که اجماع در سطح داخلی وجود نداشت، باعث کودتا شد، زمانی که اجماع منطقه‌ای شکل نگرفته بود، جزایر قدرت در سال‌های 1370 به بعد را با حضور کشورهای همسایه و در غیاب قدرت‌های بزرگ دیدم و در زمانی که اجماع بین‌المللی نیز شکل نگرفته بود، شرایط در زمان تجاوز اتحاد جماهیر شوروی و بعد از آن در حضور امریکا و همپیمانان آن پس از سال 2001 را دیدیم، بر این اساس، نیاز است از تک بعدی و تک عامل انگاری بحران افغانستان در مرحله اول اجتناب کنیم، زیرا چه بخواهیم یا نخواهیم، صلح در افغانستان در این سه سطح به صورت اساسی گره خورده و توجه به آن بسیار ضروری است.

سه ساختار پیرامون صلح افغانستان

این پژوهشگر مسائل افغانستان به اشاره به این‌که پیرامون کنفرانس استانبول یک فرصت استثنایی بعد از 42 سال به وجود آمده که بتوانیم به یک صلح پایدار و مورد توافق همه برسیم، سه ساختار را پیرامون بحث درباره صلح مطرح کرد؛ ساختار جمهوریت منحصر به حکومت آقای اشرف غنی، ساختار امارات منحصر به تعریف طالبان و ساختار مردم که بر اساس اولویت‌های مردمی شکل میگیرد، که نظرات او بیشتر در محور ساختار سوم است.

وی با بیان این‌که متأسفانه ما شهروندان افغانستان هم سوسیالیزم و کمونیزم را در بدترین نوعش به نمایش گذاشتیم، هم دموکراسی و حکومت‌های دینی، تأکید کرد که امروز هم مردم افغانستان اسیر تعریف‌های خاصی از حکومت در داخل کشور اند که هم زمینه‌ساز ادامه جنگ و اختلاف است، بر این اساس، مهاجرین باید از چهارچوب جمهوریت و اسلامیتی که در انحصار افراد است، خارج شوند و در در ساختار سوم قرار داشته باشند. این می‌تواند یک راه‌حل باشد.

مسأله مهاجرین، نگاه امنیتی و به رسمیت نشناختن آنها

دکتر عزیزی در بحث دیگر پیرامون مسأله مهاجرین، این موضوع را گره خورده در چهار بخش اساسی عنوان کرد؛ دولت افغانستان، جمهوری اسلامی ایران، سازمان ملل و همچنین بخش ضعیف و ناتوان مهاجرین.

وی در بخش اول گفت که متأسفانه دولت افغانستان موجودیت مهاجرین را به عنوان یک منبع درآمد قبول کرده، اما در مقابل، به تناسب درآمدی که از مهاجرین داشته، با خدماتی که نمایندگی‌های سیاسی افغانستان در ایران ارائه کرده، خدمات، عدد کوچکی بوده است.

البته به گفته این پژوهشگر مسائل افغانستان، وضعیت کم کم در حال بهبود است، اما عملا رسمیتی برای مهاجرین در پروسه‌های سیاسی افغانستان وجود ندارد.

وی تصریح کرد: نگاه امنیتی که در افغانستان وجود دارد، به شدت روی ماهیت، هویت و رسمیت مهاجرین تأثیر گذاشته و وقتی مهاجری به افغانستان برمی گردد، نگاه امنیتی به او، به چشم یک جاسوس است، به همین دلیل مسائل مهاجرین در ایران بیشتر قربانی معاملات سیاسی می‌شود و در کنار آن، سردمداران و سیاست‌مداران در داخل افغانستان، در اظهارات و موضع‌گیری‌های‌شان به وضعیت مهاجرین هیچ توجهی ندارند.

دکتر عزیزی به عنوان مثال به سخنان رییس جمهور در مراسم افتتاح بند کمال خان اشاره کرد که چقدر بی‌مهابا مهاجرین را نادیده گرفت و واکنش‌هایی در مقابل مهاجرین در ایران به وجود آمد.

از سوی دیگر، به گفته وی، طبق صحبت‌های تازه اشرف غنی، مهاجرینی که در اروپا و آلمان هستند، مهاجرین خوب بوده و انتصاب از آن‌ها هم در مقامات دولتی گسترده است، اما مشکلات زیادی در برخورد با مهاجرینی که در ایران یا پاکستان به سر می‌برند، وجود دارد.

البته به گفته عزیزی، متأسفانه در جمهوری اسلامی ایران هم وضعیت همین گونه است و اینجا هم در درجه اول یک نگاه امنیتی به مهاجرین وجود دارد، در حالی که به گفته او، در 42 سال گذشته مهاجرین در جنگ‌هایی که ایران با خارج از این کشور داشته، همکار بوده، اما در مسائل داخلی ایران بی‌طرف ماندهاند. از سوی دیگر، شما نمی‌توانید یک نمونه به صورت گروهی از مهاجرین را پیدا کنید که در طول 42 سال گذشته در ایران دست به اعمال تخریبی زده باشد، یا به عضویت گروه‌های ضد نظام جمهوری اسلامی درآمده باشند.

وی خاطرنشان کرد که به عنوان یک شخص و یک شهروند افغانستان که از 10 سالگی در این کشور بزرگ شده، خیلی مهم است که بداند طرف حساب ایشان در جمهوری اسلامی ایران، نظام جمهوری اسلامی است یا دولت، زیرا دولت بر مبنای سیاست و اقتصاد صحبت می‌کند، اما نظام جمهوری اسلامی، طبق اسلام برخورد میکند؛ آن وقت می توانیم حد و حدود خود را بشناسیم و انتظار متقابل را هم تعریف کنیم.

این پژوهشگر مسائل افغانستان در مورد توجه سازمان ملل به مسأله مهاجرین هم تأکید کرد که از مهاجرین یا شهروندان افغانستان هیچ کسی در رده‌های میانی دفاتر سازمان ملل در ایران حضور ندارد که خواست مهاجرین را درک کند؛ به همین دلیل، به گفته او، متأسفانه مهاجرین در 42 سال گذشته در ایران در سایه تاریک سازمان ملل قرار داشته است.

او با انتقاد از سازمان ملل گفت که ای کاش توجه این سازمان در بحث مهاجرین افغانستان کمی نسبت به سایر کشورها بیشتر می‌گردید.

در این بین، به گفته دکتر عزیزی، فشارهای مالی و اقامتی و همچنین زیاد بودن جمعیت شهروندان افغانستان در ایران، باعث شده مهاجرین در موضع ضعف قرار داشته باشند، و این موضع باعث شده که مهاجرین سکوت را ترجیح بدهد، زیرا هیچ کدام توانایی پرداخت هزینه‌های عدم سکوت را ندارند.

وی تصریح نمود، این موانع سبب شده که امروز هویت و رسمیتی برای مهاجرین افغانستان در سطح جهان وجود نداشته باشد.

واکاوی طرح‌های موجود برای صلح افغانستان

دکتر عزیزی در بخش دیگر سخنان خود، با اشاره به طرح‌های موجود برای صلح، تأکید کرد که "برای من مهاجر، اگر منافع جمهوریت به نتیجه نرسد، اگر جان من در خطر باشد و شکمم گرسنه، عملا جمهوریت و امارت فرقی ندارد. بر مبنای واقعیت‌ها، ما نباید مدافع اشرف غنی باشیم و نه مدافع هبت‌الله آخندزاده".

وی با بیان این‌که در ساختار طرحی که دولت ارائه می‌کند، حرف‌های خوب و زیبایی وجود دارد، اما تأکید کرد که عملا عملکردش موجب افزایش اختلاف و جنگ در داخل خواهد شد.

این پژوهشگر مسائل افغانستان گفت که حکومت یک بار پروسه صلح را تحت عنوان پروسه امریکایی ترامپ برای کمپاین انتخاباتش مطرح کرد، اما دیدید که ترامپ اصلا از مسأله افغانستان در کمپاین خود استفاده نکرد، از سوی دیگر مطرح شد که بعد از آمدن بایدن همه چیز لغو می‌شود، اما دیدید که وضعیت خیلی جدی‌تر و شدیدتر هم شد.

البته به گفته او، وی چنین وضعیتی را در ماه میزان سال گذشته پیش‌بینی کرده بود.

دکتر عزیزی ادامه داد که در مقابل، طالبان هوشیاری می‌کنند و هیچ طرحی را ارائه نمی‌دهند.

بر این اساس، به باور وی، "حکومت انتقالی" یا "موقت" می تواند بهترین گزینه باشد: لازمه های اساسی افغانستان، توزیع قدرت، مشارکت ملی و عمومی و مشارکت سیاسی است، چطور ممکن است وقتی با جریانی که در حال جنگ هستید، و او به یک قدرت بزرگ تبدیل شده، از او تقاضا کنید که تسلیم شود؟!

این پژوهشگر تأکید کرد که متأسفانه دولت افغانستان در پروسه صلح با حزب اسلامی هم بد عهدی کرد و به همین دلیل است که زمینه اعتماد از بین رفته است.

بنابراین، وی بار دیگر تصریح نمود که فکر می‌کند حکومت موقت که در نتیجه آن تمام جناح‌ها، اقوام، گروه‌‌ها، احزاب و جناح‌ها، خود را در قدرت ببینند، بهترین راه حل برای افغانستان است.

دکتر عزیزی در نقد طرح صلح محمد اشرف غنی گفت: آقای اشرف غنی می‌ گوید بیایید انتخابات برگزار کنید، اما آیا بستر و زمینه و امکانات برگزاری انتخابات شفافی که ما را به سال‌های 2014 و 2019 نبرد، وجود دارد؟

بر این اساس، به گفته وی، یک حکومت مشارکتی که قابل قبول همه باشد و در نتیجه اشتراک منافع تمام جناح‌های مختلف در افغانستان و توافق همه شراکای تأثیرگذار و دخیل در مسائل افغانستان روی کار بیاید، یک گزینه مناسب است که بعد از آن می شود که زمینه برگزاری انتخابات شفاف نسبی فراهم شود.

مهاجرین را باید به رسمیت شناخت

این پژوهشگر در بحث پایانی خود در مورد مهاجرین تأکید کرد: ابتدا باید مهاجرین را به رسمیت بشناسیم، نه به عنوان منبع درآمد یا ابزار سیاست، بلکه به عنوان یک واقعیت، باید دید امنیتی نسبت به مهاجرین کنار گذاشته شود.

وی از جمهوری اسلامی ایران خواست که زمینه دور هم جمع شدن مهاجرین را فراهم کند تا تشکل‌های کوچک موجود، یک ساختار بزرگ و قوی را به وجود بیاورد و بتوانند حرفی برای گفتن داشته باشند.

این در حالی است که مهاجرین افغانستان در کشورهای مختلف ظرفیت عظیمی برای کشور به حساب می‌آید. جمعیت مهاجرین در این کشورها 10 میلیون برآورد شده که بیش از 30 درصد جمعیت افغانستان را تشکیل می‌دهد، اما با این نسبت بزرگ، سوال اساسی این است که این مهاجرین تا چه اندازه در تعیین سرنوشت و آینده سیاسی کشور نقش دارند، و یا به عبارتی، به آن‌ها نقش داده شده است؟

متأسفانه پاسخ منفی است. به غیر از چند مورد لویه جرگه‌های اضطراری و تصویب قانون اساسی، برگزاری اولین انتخابات ریاست جمهوری در کشور در سال 1383 و همچنین لویه جرگه مشورتی صلح در سال 1399، در طول دو دهه گذشته توجه لازم به استفاده از رأی و نظر مهاجرین در مسائل کلان و حساس کشور از سوی دولت و همچنین جامعه جهانی وجود نداشته و این قشر با درد و رنج و مشکلات‌شان، همواره مورد بی‌مهری و فراموشی قرار داشته‌اند.

حال در آستانه برگزاری نشست استانبول که از آن به عنوان یک نشست تعیین‌کننده و سرنوشت‌ساز برای آینده افغانستان یاد می‌شود، استفاده از رأی و نظر مهاجرین مورد توجه دولت، جامعه جهانی به خصوص امریکا و همچنین سازمان ملل قرار ندارد. اما با درک اهمیت حضور نمایندگان مهاجر در این نشست، به تازگی تعدادی از نمایندگان و فعالان مهاجر در نامه‌ای خطاب به محمد اشرف غنی، رییس جمهوری خواهان حضور در نشست ترکیه شده تا از دست‌آوردهای دو دهه گذشته حمایت کنند.

 

#جایگاه_مهاجرین_در_روند_صلح

#مهاجرین

#مهاجرین_و_صلح
#روند_صلح

#نشست_استانبول

 

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement