کد خبر ۲۲۲۰۱۸
تاریخ انتشار: دوشنبه ۹ حَمَل ۱۴۰۰ ۲۱:۰۰

امریکا در افغانستان؛ از حضور بحران‌زا تا خروج خطر‌آفرین

امریکا و شرکایش همانطور که با حضور لجام گسیخته خود موجب بروز بحران و بی ثباتی گسترده و پردامنه در افغانستان شدند، باید مسئولیت این اشتباه تاریخی را بپذیرند و برای جبران آن، تا زمانی در افغانستان باقی بمانند که یک صلح جامع، پایدار و مبتنی بر تضمین ها و پشتوانه های اجرایی قوی و مطمئن به وجود بیاید و طالبان به عنوان نیرویی فاتح و پیروز، با استفاده از فقدان یک قدرت بازدارنده نظامی، برای سلطه بلامنازع و انحصاری بر ارگ قدرت، خیز برندارد.

خروج نیروهای خارجی از افغانستان از زمان امضای پیمان صلح امریکا و طالبان تاکنون همواره از مسایل مورد مناقشه بوده است. تعهد امریکا به طالبان مبنی بر خروج کامل نیروهای امریکایی تا اول ماه می سال ۲۰۲۱ اگر برای طالبان و دیگر گروه های همسو با آنان موجب شادمانی و امید شد، برای بخشی دیگر از جامعه سیاسی کشور به ویژه دولت مرکزی، همراه با نگرانی و ناامیدی بوده است.

با تغییر معادلات قدرت در واشنگتن و روی کار آمدن دولت جو بایدن، امید کابل به ادامه حضور نظامی نیروهای امریکایی و خارجی افزایش یافت و در مقابل، طالبان درباره نقض تعهد امریکا در توافق دوحه، احساس خطر کردند.

بایدن هم پس از ماه ها ارزیابی دوباره مفاد توافق دوحه، اعلام کرد که خروج در زمان تعیین‌شده «به دلایل تاکتیکی» عملی نیست؛ اما تصریح کرد که امریکا قصد ندارد مدتی طولانی در افغانستان حضور نظامی داشته باشد.

دولت افغانستان هم بارها اعلام کرده که به حضور فزیکی قوای خارجی، نیازی ندارد؛ زیرا نیروهای امنیتی داخلی، توان مدیریت امنیت و مقابله با چالش های ضد امنیتی را دارند؛ اما برای این امر، نیازمند کمک های مالی جامعه جهانی به ویژه امریکا هستند.

تحلیلگران هم معتقد اند که حضور نظامی مستقیم قوای غربی و در رأس آنها امریکا از همان آغاز تا امروز، همواره بحران زا و مشکل آفرین بوده است. به باور آنها همانگونه که طالبان اکنون اعلام می کنند، در گذشته هم نشان داده اند که جنگ خود را زیر نام «جهاد علیه نیروهای اشغالگر» توجیه و تشریع می کنند و زیر همین عنوان، از میان نیروهای مستعد افراط گرایی و ترور، سربازگیری کرده و جبهه ترور را تقویت می کنند.

دیگر گروه های تروریستی مانند داعش هم معلول حضور مستقیم نظامیان غربی در افغانستان هستند؛ زیرا نه تنها با این نیروها مبارزه نمی شود؛ بلکه ادعاهایی وجود دارد مبنی بر اینکه امریکا و هم پیمانانش با حمایت های پنهانی از تروریزم تکفیری در صدد فربه سازی این جریان ها به منظور توسعه تروریزم به فراسوی مرزهای ملی افغانستان در کشورهای رقیب و مناطق نفوذ قدرت های مخالف امریکا مانند ایران، روسیه و چین هستند.

صرف نظر از اینکه واقعیت چیست، این نکته را نمی توان نادیده گرفت که حضور نظامی غرب در افغانستان، کمکی به امنیت افغانستان نکرده؛ بلکه به جنگ و بحران و ناامنی و بی ثباتی و تروریزم و تکفیری گری در مقیاس گسترده دامن زده است.

حد اقل پیامد این حضور، توجیه تروریزم بوده به گونه ای که اکنون طالبان و گروه های هم پیمان آن، به سادگی نیروهای امنیتی دولتی را نیز «مزدور» می خوانند و با آنان مبارزه مسلحانه می کنند.

از سوی دیگر، وقتی نیروهای خارجی حاضر در افغانستان، عملا هیچگونه مأموریت نظامی و جنگی ندارند، حضور آنان جز اینکه ادامه جنگ علیه قوای دولتی و مردم افغانستان را توجیه کند، هیچ پیامد دیگری ندارد.

با این حال، نمی توان انکار کرد که خروج غیر مسئولانه و عجولانه این نیروها در شرایط کنونی نیز فاجعه بار و خطرآفرین است و وضعیت موجود را ده ها بار بیشتر از آنچه هست، وخیم و پیچیده خواهد کرد.

یکی از مهم ترین پیامدهای خروج سریع و غیر حساب‌شده نیروهای خارجی از افغانستان، بازگشت طالبان به عنوان بازیگر غالب در عرصه امنیت افغانستان است؛ گروهی که خروج نیروهای خارجی را دستاورد «جهاد» خود خوانده و با ادعای «پیروزی جهاد» برای سرکوب دیگر نیروهای داخلی برای تصاحب کامل قدرت و تحمیل سلطه سراسری خود، خیز برخواهد داشت.

از آنجا که دیگر جریان های سیاسی و قومی، این ادعای طالبان را برنمی تابند، مجبور اند مانند زمان ظهور اولیه طالبان در برابر آن گروه، هسته های مقاومت تشکیل دهند و به این ترتیب، آتش یک جنگ داخلی گسترده و نامحدود، شعله ور خواهد شد.

در این میان، ممکن است امریکا و دیگر قدرت های هم پیمان آن، برای فرار از مسئولیت پایان بخشیدن به جنگی که خودشان آغاز کرده اند، مدعی شوند که خروج آنها از افغانستان به عنوان بخشی از پیش شرط های صلح، لازم و ضروری است و این اقدام را برای پایان جنگ و استقرار ثبات انجام می دهند؛ اما واقعیت این است که خروج عجولانه و غیر مسئولانه قوای غربی، پشتوانه اجرایی هرگونه توافق صلح با طالبان را نابود می کند و به این ترتیب، زمینه ظهور تنش های طولانی بر سر قدرت میان طالبان، جریان های قومی و دولت، شکل خواهد گرفت.

با این حساب، امریکا و شرکایش همانطور که با حضور لجام گسیخته خود موجب بروز بحران و بی ثباتی گسترده و پردامنه در افغانستان شدند، باید مسئولیت این اشتباه تاریخی را بپذیرند و برای جبران آن، تا زمانی در افغانستان باقی بمانند که یک صلح جامع، پایدار و مبتنی بر تضمین ها و پشتوانه های اجرایی قوی و مطمئن به وجود بیاید و طالبان به عنوان نیرویی فاتح و پیروز، با استفاده از فقدان یک قدرت بازدارنده نظامی، برای سلطه بلامنازع و انحصاری بر ارگ قدرت، خیز برندارد.

خبرگزاری صدای افغان(آوا) - نگاه روز

#امریکا_افغانستان
#اشغال
#خروج_نیروهای_خارجی
#صلح_افغانستان
#امریکا_طالبان
#توافق_دوحه

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement