جنگ طالبانی و صلح امریکایی، دو روی یک سکه

طالبان، اتحادیه اروپا و کشورهای دیگر را در جنگ افغانستان دخیل خوانده و گفته این کشورها هنوز تلاش دارند با تمدید اشغال نیروهای امریکایی در افغانستان، جنگ در افغانستان ادامه یابد.

پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از چهار مقام ناتو خبر داد که نیروهای خارجیی قرار است بیشتر از زمان تعیین شده در موافقنامه امریکا با طالبان در افغانستان باقی بمانند.

طالبان گفته اند: "اگر کسی پیمان دوحه را نادیده بگیرد و برای دوام جنگ و تمدید اشغال بهانه جویی کند، پس ملت مجاهد افغانستان چنانکه در تاریخ ثابت کرده است از ارزش‌ها، خاک، کشور و حقوق خود دلیرانه دفاع می‌تواند."

دور دوم گفتگوهای صلح میان دولت افغانستان و طالبان از یکماه به این سو در دوحه آغاز شده؛ اما هیات مذاکره کننده دولت می‌گوید تاکنون تنها دو نشست ابتدایی برگزار شده و طالبان حاضر به برگزاری هیچ نشست رسمی نشده و "میز مذاکره را رها کرده است".

آنچه اکنون جریان دارد، جنگ اعلامیه هاست؛ جنگی که پس از روی کار آمدن دولت بایدن در امریکا به تحریک ناتو و دولت افغانستان علیه طالبان کلید خورده است؛ اما بهانه اصلی برای شروع آن را  طالبان در امتداد ماه ها خشونت های مرگبار و ترورهای هدفمند فراهم کردند.

اعلامیه مشترک اخیر اتحادیه اروپا، امریکا و ناتو نشان می دهد که دیگر شرایط مثل قبل نیست و طالبان نمی توانند به طور یکجانبه، قدرت نمایی کنند و از آنسو انتظار داشته باشند که توافقنامه دوحه به طور کامل و یکجانبه توسط امریکا و قدرت های شریک آن، رعایت شود.

نکته جالب توجه این است که ترورهای هدفمند و خشونت های مرگبار علیه نیروهای امنیتی، خبرنگاران، کارمندان دولتی و مردم عادی، تازگی ندارد؛ بلکه درست پس از امضای توافقنامه صلح میان نمایندگان ترامپ و طالبان در دوحه قطر به شدت و به صورت  قابل  توجهی افزایش پیدا کرد و سفارتخانه های غربی در افغانستان نیز به خوبی می دانستند که عامل اصلی و مستقیم یکایک این رویدادها کدام گروه و طرف است؛ اما اکنون و پس از جا به جایی قدرت در کاخ سفید، موضع رسمی و صریح آنان در برابر این رویدادها ابراز می شود و این به معنای آن است که چیزی در حال تغییر است و این تغییر برای طالبان، حامل پیام خوبی نیست.

با این حساب، واکنش طالبان به اعلامیه مشترک اخیر اروپا، امریکا و ناتو نشان می دهد که این گروه، خود را برای یک بازی دشوار آماده می کند؛ بازی‌ای که سرانجام آن، یا تحمیل صلح ترامپ – طالبان بر دولت افغانستان و بازیگران غربی خواهد بود و یا بازگشت به موجی مرگبار از خشونت های فجیع و کشتار در ابعاد وسیع مثل آنچه در گذشته وجود داشت.

در هر دو صورت، وضعیت از آنچه هست، بهتر نخواهد شد؛ زیرا صلح امریکایی و جنگ طالبانی، دو روی یک سکه است. در صورت ادامه روند صلحی که بر بنیاد توافق دوحه استوار است، یک رژيم طالبانی روی کار می آید که اگرچه نه به طور مطلق، بلکه به گونه نسبی و قابل توجهی شبیه رژيم امارت خواهد بود که پیش از این شاهد آن بودیم. اینکه طالبان با وجود امضای توافق صلح، همچنان سلاح ها و قدرت نظامی خود را حفظ کرده اند نیز به معنای آن است که این گروه تا تصاحب کامل یا بخش اعظم قدرت، دست از ماشه برنمی دارد و این صلح مسلحانه برای آینده سیاسی مردم، اقوام و مذاهب افغانستان به شدت خطرآفرین و پرچالش خواهد بود.

از جانب دیگر، برخی منابع غربی گزارش داده اند که ناتو قصد ندارد در زمان تعیین شده در توافقنامه دوحه یعنی پایان ماه می سال جاری میلادی، افغانستان را ترک کند؛ خبری که البته از سوی ناتو تکذیب شده؛ اما طالبان در واکنش به آن گفته اند که اگر تلاش برخی کشورها برای تمدید اشغال، نتیجه بدهد، این گروه نیز به جنگ بازمی گردد.

این یکی دیگر از کارکردهای صلح مسلحانه است که در آن، یکطرف «صلح» قادر است با زور اسلحه، شرایط خود را بر جانب مقابل تحمیل کند و اگر طرف دیگر مصالحه از آن استنکاف کند، تفنگ ها به صحنه بازمی گردند و مواجهه نظامی، سرنوشت جنگ و صلح را تعیین خواهد کرد.

با توجه به این معادله دو سر برد برای طالبان و دو سر باخت برای مردم افغانستان، نه صلح امریکایی به نفع ملت افغانستان است و نه جنگ طالبانی؛ زیرا مردم یا نمایندگان واقعی و برگزیده آنان در هیچیک از مراحل هیچکدام از این دو سناریو، نقش و سهمی ندارند. بنابراین، در هردو صورت، حاکمیت ملی و استقلال سیاسی افغانستان و آزادی و حقوق شهروندی مردم و طیف های قومی و مذهبی آن، قربانی کامجویی دو نیروی متخاصم می شود.

خبرگزاری صدای افغان (آوا) - نگاه روز