کد خبر ۲۰۵۶۹۲
تاریخ انتشار: شنبه ۸ قَوس ۱۳۹۹ ۱۶:۳۷

نشست هم‌اندیشی «چشم ‌انداز روند صلح افغانستان پس از پیروزی جو بایدن» در تهران؛

رویکردهای متناقض و ارجحیت پاکستان؛ آیا بایدن آینده افغانستان را به دست اسلام‌آباد خواهد داد؟!

محمد جواد رحیمی، کارشناس ارشد روابط بین‌‌الملل افغانستانی که از امریکا در یک نشست خبرگزاری صدای افغان(آوا) سخن می‌گفت، از رویکردهای متفاوت و متناقض جو بایدن، رییس جمهوری جدید امریکا در مسأله افغانستان، به خصوص نگاه او به این مسأله از عینک پاکستان پرده برداشت و گفت: بایدن گفته بود که پاکستان ۵۰ بار بیش از افغانستان برای امریکا ارزشمند است. بر این اساس، به باور او، یکی از گزینه‌‌های روی میز بایدن در مورد افغانستان، مذاکره با طالبان و خروج مسئولانه از افغانستان با ضمانت پاکستان خواهد بود.

 

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: نشست هم‌اندیشی «#چشم_انداز_روند_صلح_افغانستان پس از #پیروزی_جو_بایدن» بعد از ظهر روز چهارشنبه(5 قوس/ آذر) با حضور اساتید دانشگاه و کارشناسانی از کالیفرنیا، بروکسل، کابل، مشهد و تهران، از سوی دفتر نمایندگی #خبرگزاری_صدای_افغان(آوا) در تهران و به صورت آنلاین برگزار شد.

 

ناکامی امریکا پس از دو دهه در افغانستان

#محمد_جواد_رحیمی، کارشناس ارشد روابط بین‌‌الملل از کالیفرنیای امریکا که در این نشست صحبت می‌کرد، با بیان این‌که بعد از فروپاشی رژیم #طالبان، نیروهای خارجی به رهبری #امریکا_در_افغانستان برای به دست آوردن یک سلسله اهداف واضح و مشخص چون سرکوب هراس‌افگنان و تأمین صلح و ثبات در کشور حضور یافتند، در یک مقدمه خاطرنشان کرد: "متأسفانه حال که نزدیک به دو دهه از حضور نظامی امریکا در افغانستان می‌گذرد، ما نه تنها به آن اهداف اساسی دست نیافتیم که در پهلوی گروه طالبان، بیش از 20 گروه دیگر فعلا در صف مبارزه و دشمنی با ملت و حکومت افغانستان قرار دارند".

 

مذاکره مستقیم با طالبان، تغییر بزرگ در رویکرد امریکا

از سوی دیگر به گفته وی، بعد از گذشت 18 سال مبارزه با هراس‌افگنی در افغانستان، ما شاهد یک تغییر بسیار بزرگ در رویکرد امریکا نسبت به طالبان بودیم که آن، مسأله آغاز مذاکرات مستقیم میان طالبان و امریکا بود.

وی با اشاره به بیش از ده بار مذاکرات پی‌درپی و مستقیم امریکا با طالبان در حدود 18 ماه انتقاد کرد: بالاخره یک توافق سیاسی بین طالبان و امریکایی‌ها به امضا رسید که نه تنها جایگاه و موضع دولت و مردم افغانستان در آن مد نظر گرفته نشده بود، بلکه هیچ گونه تضمین عملی و واقع‌بینانه در خصوص کاهش جنگ و خشونت در افغانستان به وجود نیامد.

این کارشناس ارشد روابط بین‌الملل با بیان این‌که با امضای توافقنامه سیاسی میان امریکایی‌ها و طالبان، یک امیدواری تازه در افغانستان ایجاد شد و مردم بیش از هر زمان دیگری برای رسیدن به صلح خوش‌بین بودند، تأکید نمود که متأسفانه چنین چیزی نشد و نتیجه، برعکس به افزایش جنگ و خشونت و تسریع کشتار ظالمانه مردم افغانستان انجامید.

 

شناخت بایدن از افغانستان؛ یک سرزمین خطرناک و ارجحیت 50 برابری پاکستان

وی در ادامه با اشاره به موضوع محوری این نشست، گفت که امروز در آستانه انتقال قدرت سیاسی در امریکا قرار داریم؛ کنار رفتن اداره به رهبری حزب جمهوری خواهان تا چند هفته دیگر و روی کار آمدن دولت جدید به رهبری یک دموکرات؛ دموکراتی که به اندازه کافی، نه تنها به شکل تئوری از قضایای افغانستان آگاهی دارد، بلکه عملا از جبهات جنگ و مناطق مختلف افغانستان بازدید کرده و اطلاعات دست اول دارد.

رحیمی در این مورد خاطرنشان کرد که در سال 2011 به عنوان یک مشاور حقوقی در ولایت میدان وردک مصروف کار بود که #جو_بایدن به عنوان معاون رییس جمهور امریکا، مستقیما از این ولایت دیدار کرد و با مسئولین نظامی و غیرنظامی آن صحبت نمود؛ "او مشکلات و همچنان راه حل را به خوبی می‌داند".

وی با اشاره به انتشار کتاب جدید خاطرات باراک اوباما با نام "سرزمین موعود"، مسائل افغانستان و تعریف او از جو بایدن گفت: اوباما به صراحت گفته که آقای بایدن، زمانی که به عنوان معاون رییس جمهور بود، افغانستان را به عنوان یک سرزمین بسیار خطرناک می‌دانست، سرزمینی که امکان متحد شدن در آن وجود ندارد و قطعا ارزش خاصی برای او نداشته است".

گذشته از یادآوری اوباما در کتاب جدیدش پیرامون نگاه بایدن به افغانستان، به گفته محمد جواد رحیمی، موضع‌گیری‌های بایدن در جریان کمپاین‌های انتخابات ریاست جمهوری امریکا، متفاوت و متناقض بوده، به خصوص وقتی که خواست مسأله افغانستان را از دید پاکستان مطرح کند. بایدن گفته بود #پاکستان 50 بار بیش از افغانستان برای امریکا ارزشمند است، و موارد دیگر که یک انعکاس بزرگ داشت.

 

استراتژی جدید بایدن برای افغانستان چه خواهد بود؟

با این وجود، وی این سوال را مطرح کرد که بعد از گذشت دو دهه از حضور نظامی امریکا در افغانستان و حیف و میل بیش از 250 بیلیون دالر، تلف شدن بیش از 3 هزار سرباز امریکایی و همچنان تلف شدن بیش از 100 هزار نیروهای نظامی و غیرنظامی افغانستان، استراتژی جدید بایدن برای افغانستان چه خواهد بود؟

این کارشناس ارشد روابط بین‌الملل تأکید کرد که پاسخ به این سوال، یک مسأله مهم و اساسی است.

در پاسخ به این سوال، وی به پیمان امنیتی میان افغانستان و امریکا اشاره کرد که جو بایدن بر اساس آن مجبور و مکلف خواهد بود که مسأله افغانستان را در اولویت کاری خود قرار بدهد: "با آن‌که می‌دانیم مسأله کوید 19 و سایر مواردی که ملت امریکا با آن درگیر است، از اولویت‌های کاری آقای بایدن به شمار می‌رود، اما پیمان امنیتی با افغانستان و همچنان توافقنامه سیاسی با طالبان بایدن را مجبور خواهد ساخت که مسأله افغانستان را به عنوان یک موضوع مهم و جدی در برنامه‌هایش تلقی کند".

 

وجه مشترک استراتژی بایدن و ترامپ در مورد افغانستان

البته به گفته محمد جواد رحیمی، یگانه وجه مشترک میان بایدن و ترامپ، مسأله خروج نیروهای نظامی از افغانستان است، اما با یک تفاوت بسیار کوچک که در استراتژی بایدن تأکید شده که خروج نیروهای امریکایی از افغانستان باید مسئولانه صورت بگیرد.

 

تعریف بایدن از القاعده و داعش چه خواهد بود؟

وی ادامه داد که تمرکز اصلی جو بایدن، روی القاعده و داعش خواهد بود، اما موضوعی که بسیار مبهم مانده و پرسش‌برانگیز است، این است که تعریف بایدن از القاعده و داعش چه خواهد بود؟ "شما می‌دانید که در حال حاضر مردم افغانستان به اشکال مختلف مورد حمله قرار می‌گیرندو به خاک و خون کشیده می‌شوند و هیچ گروه مشخصی هم مسئولیت آن را نمی‌پذیرد، بر این اساس، بسیار مشکل خواهد بود که یک تعریف مشخص داشته باشیم که کدام حملات مربوط داعش بوده، کدام جنایات مربوط القاعده، و کدام بخش از خشونت‌ها با طالبان مرتبط خواهد بود؟ در چنین وضعیتی خروج اکثر نیروهای امریکایی چه معنا خواهد داشت؟ چه تعداد در افغانستان باقی خواهد ماند؟ بایدن چه تعریف مشخصی از القاعده و داعش خواهد داشت؟ و همچنان او با طالبان و مذاکرات فعلی چه خواهد بود؟

 

خلیلزاد کماکان در مقام خود باقی خواهد ماند!

این کارشناس ارشد روابط بین‌الملل در پاسخ به این سوال پاسخ داد: با پیچیدگی‌ها و حساسیتی که در شرایط فعلی حس می‌شود، ممکن است آقای بایدن مسأله خلیلزاد را نادیده بگیرد، یعنی خلیلزاد حداقل برای یک مدت محدود در پستش باقی خواهد ماند، تا این که آقای بایدن با درنظرداشت مشوره‌های نزدیک و رایزنی‌های همه جانبه با دستگاه سیاسی و نظامی خود، یک رویکرد جدید را برای افغانستان انتخاب کند".

 

استراتژی جدید در افغانستان با ضمانت پاکستان

وی در مورد گزینه‌های احتمالی روی میز جو بایدن تصریح نمود: آقای بایدن برخلاف ترامپ چندین گزینه را دراختیار خواهد داشت؛ یکی از گزینه‌هایی که بدون شک می‌شود سر آن بحث کرد، مسأله روابط استراتژیک میان امریکا و پاکستان، و دیدگاه شخصی آقای بایدن در مورد این کشور، ترجیح دادن پاکستان نسبت به افغانستان و همچنین رسیدگی به قضایای افغانستان از طریق پاکستان است. این محور فرصت بیشتری به آقای بایدن خواهد داد تا هم مسأله مذاکره با طالبان را پیش ببرد و همچنان خروج مسئولانه را که در استراتژی خود در خصوص افغانستان گفته، با ضمانت پاکستان انجام بدهد، بر این اساس، از طریق پاکستان خشونت‌ها در افغانستان کاهش خواهد یافت و یک حالت حتی موقتی که خشونت‌ها در آن کمتر باشد، مشاهده خواهد شد".

 

پرسش و پاسخ: آیا با وزیر خارجه پیشنهادی بایدن تحول اساسی در منطقه ما ایجاد خواهد شد؟

در بخش پایانی صحبت‌های محمد جواد رحیمی، دکتر ابوالفضل بهشتی، استاد دانشگاه کاول بروکسل و عضو اتاق فکر اتحادیه اروپا که از بروکسل در این نشست حضور داشت، این سوال را از او مطرح کرد که با روی کار آمدن آقای بایدن، به خصوص با گزیشنی که او برای وزارت خارجه امریکا دارید، آیا یک تغییر و تحول اساسی در منطقه ما؛ آسیای غربی و افغاستان ایجاد خواهد شد؟

رحیمی در پاسخ گفت: "کسی را که آقای بایدن به عنوان وزیر خارجه امریکا پیشنهاد کرده، یک شخص با دید باز و با تجربه کافی است و یک رابطه صمیمی با اکثریت کشورها دارد، او یک زمان طولانی در کنار آقای بایدن بوده و در جریان کمپاین‌های انتخاباتی، یک دید باز نسبت به مخالفان حزبی آقای بایدن داشت. تفسیر کلی که از این شخص در امریکا وجود دارد، این است که نامزد وزارت خارجه امریکا با دید بازی که دارد، می‌تواند با قضایای مختلف خصوصا در منطقه ما برخورد بهتری داشته باشد. یگانه وجه مشترکی که میان آقای بایدن و ترامپ وجود دارد، مسأله خروج نیروهای امریکا از افغانستان است، اما حضور کسی که به عنوان وزیر خارجه پیشنهاد شده، ممکن است زمینه تطبیق این مساله را به یک شکل دیگر مهیا بسازد و او انعطاف‌پذیر است. وزیر خارجه بایدن کسی بوده که به او در خصوص جنگ عراق، مشورت مثبت داده بود. خوشبینی دیگر، کسی که به عنوان مشاور امنیت ملی آقای بایدن پیشنهاد شده، کسی است که او را در خصوص آغاز مذاکرات امریکا با ایران کمک کرده، یعنی کسی بوده که سرآغاز مذاکرات هسته‌ای میان امریکا و ایران را رقم زده است. حضور این گونه اشخاص در سطوح بالا در اداره آقای بایدن، می تواند این خوشبینی را در مورد بازگشت به توافق‌نامه هسته‌ای با ایران و رسیدگی به قضایای افغانستان از راه‌های مختلف ایجاد کرده است. مشاور امنیت ملی و وزیر خارجه آینده بایدن از کسانی خواهند بود که از او در این موارد حمایت خواهند کرد و همچنان گزینه‌های بهتری را در خدمت او قرار خواهند داد؛ که از یک طرف به قول بایدن امنیت و منافع ملی امریکا تأمین شود و از طرف دیگر، بهبود رابطه امریکا با ایران و سایر کشورهای منطقه را در پی داشته باشد".

وی ادامه داد که اگر بایدن طوری که پیش بینی کرده، به توافق‌نامه هسته‌ای با ایران برگردد، تحریم‌هایی که فعلا وجود دارد، برطرف شود و رابطه بهتری تأمین شود، باور دارد که ایران هم از تمام امکانات و گزینه‌ها استفاده خواهد کرد تا امریکا در خصوص رسیدن به یک صلح دائمی در افغانستان و یک توافق همه‌جانبه و فراگیر با طالبان، به یک نتیجه بهتر برسد.

 

نظر شما

  • AvaAdvertisement

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

  • AvaAdvertisement