کد خبر 205593
تاریخ انتشار: پنج شنبه 6 قَوس 139914:30

نشست هم‌اندیشی «چشم ‌انداز روند صلح افغانستان پس از پیروزی جو بایدن» در تهران؛

دیدگاه‌های متناقض جو بایدن در مورد افغانستان/ هشدار کارشناسان در مورد تبعات خروج غیرمسئولانه امریکا از افغانستان

کارشناسان شرکت‌کننده در نشستی پیرامون «چشم‌‌انداز روند صلح افغانستان پس از پیروزی جو بایدن» در انتخابات ریاست جمهوری امریکا در تهران، با بیان این‌که جو بایدن نیز همانند ترامپ خواهان خروج از افغانستان، اما خروج مسئولانه است، نسبت به تبعات و پیامدهای خروج غیرمسئولانه امریکا از افغانستان هشدار دادند. به باور این آگاهان، از یک‌سو دیدگاه بایدن در مورد افغانستان متناقض بوده و از سوی دیگر، نمی‌توان تفاوت چندانی بین سیاست و رویکردهای او با ترامپ در مسأله افغانستان ترسیم کرد. نگرانی عمده‌ای که در این نشست مطرح شد، این بود که از دید جو بایدن، پاکستان ده‌ها مرتبه اهمیت بیشتری نسبت به افغانستان دارد. این کارشناسان نقش کشورهای منطقه را جایگزین مناسبی برای خروج مسئولانه امریکا از کشور دانستند.

 

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: #نشست_هم‌_اندیشی «#چشم_انداز_روند_صلح_افغانستان پس از #پیروزی_جو_بایدن» بعد از ظهر روز چهارشنبه(5 قوس/ آذر) با حضور اساتید دانشگاه و کارشناسانی از کالیفرنیا، بروکسل، کابل، مشهد و تهران، از سوی دفتر نمایندگی #خبرگزاری_صدای_افغان(آوا) در تهران و به صورت آنلاین برگزار شد.

استادان دانشگاه و کارشناسان حاضر در این نشست، استاد اسماعیل قاسمیار، رییس لویه جرگه اضطراری و مشاور امور بین‌‌المللی شورای عالی صلح افغانستان از مشهد، محمد جواد رحیمی، کارشناس ارشد روابط بین‌‌الملل از کالیفرنیا، دکتر ابوالفضل بهشتی، استاد دانشگاه کاول بروکسل و عضو اتاق فکر اتحادیه اروپا از بروکسل، دکتر ذاکرحسین ارشاد، دکترای علوم سیاسی و استاد دانشگاه از کابل و دکتر سمیه مروتی، استاد دانشگاه از تهران به صورت آنلاین و همچنین دکتر سید وحید ظهوری، دکترای حقوق بین الملل، استاد دانشگاه تهران و چهره شناخته شده در بین مهاجرین افغانستان در ایران در دفتر نمایندگی خبرگزاری صدای افغان(آوا) در تهران حضور داشتند.

 

محورهای مطرح در این نشست به شرح زیر بودند:

ـ ارزیابی رویکرد #دونالد_ترامپ و تیم او پیرامون #صلح_ افغانستان، توافق با طالبان و جایگاه دولت افغانستان

ـ بررسی رویکرد احتمالی #جو_ بایدن در مسأله صلح افغانستان، نگرانی طالبان و امید دولت افغانستان

ـ نقش  جایگاه #اتحادیه_اروپا و #ناتو در روند صلح افغانستان، پیش از بایدن و پس از آن

ـ نگاه داخلی در افغانستان به روند کنونی صلح، رویکرد ترامپ و چشم‌انداز عملکرد جو بایدن در دولت آینده امریکا

ـ پیروزی بایدن، آینده مناسبات #ایران_و_ امریکا در محور افغانستان و جایگاه ایران در روند صلح افغانستان

 

آیا جو بایدن تاریخ دیگری را برای افغانستان رقم خواهد زد؟

سید عباس حسینی، رییس دفتر نمایندگی خبرگزاری صدای افغان(آوا) در تهران و گرداننده این نشست در مقدمه، با بیان این‌که دونالد ترامپ در دوره چهار ساله ریاست جمهوری خود در امریکا، سیاست‌ها و رویکردهای متناقضی را به خصوص در مسأله افغانستان روی دست گرفت و به اجرا گذاشت؛ گفت: "به دنبال قطعی شدن پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاست جمهوری امریکا، امید تازه‌‌ای به تغییر سیاست‌های امریکا در جهان، به خصوص در مسأله افغانستان پیدا شده است".

به گفته وی، هرچند دموکرات‌ها در گذشته نیز سابقه خوبی در اصلاح سیاست‌ها و رویکردهای نادرست به خصوص در افغانستان نداشته و چرخه باطل جنگ و بی‌ثباتی در کشور ادامه داشته است. به عنوان مثال شاهد عملکرد دو دوره باراک اوباما پس از جورج بوش پیرامون مسأله افغانستان بودیم، اما آیا این بار جو بایدن و دموکرات‌ها تاریخ دیگری را برای افغانستان رقم خواهند زد؟

پاسخ به این سوال، محور اساسی این نشست بود.

 

موضع‌گیری‌های متناقض بایدن و اهمیت چند برابری پاکستان نسبت به افغانستان

محمد جواد رحیمی، کارشناس ارشد روابط بین‌‌الملل از کالیفرنیا، با بیان این‌که پس از نزدیک به دو دهه، به دنبال مذاکره امریکا با طالبان، شاهد یک تغییر کلان در رویکرد این کشور نسبت به این گروه و مسأله افغانستان بودیم، تأکید کرد: توافق سیاسی امریکا با طالبان نه تنها جایگاه و موضع دولت افغانستان را در نظر نگرفت، بلکه هیچ‌گونه ضمانت عملی در آن برای کاهش جنگ وجود نداشت. در حالی که مردم افغانستان با امضای این توافق به نتیجه آن امیدوار شدند، اما متأسفانه نتیجه برعکس شد و جنگ و خشونت افزایش یافت.

وی با اشاره به این‌که امروز در آستانه انتقال قدرت سیاسی در امریکا هستیم، گفت که جو بایدن، دموکراتی است که به اندازه کافی از افغانستان معلومات دارد، اما او موضع‌گیری‌های متناقضی در مورد مسأله افغانستان ارائه کرده؛ از یک‌سو به نوشته باراک اوباما در کتاب جدیدش، او افغانستان را یک سرزمین بسیار خطرناک می‌داند که امکان متحد شدن در آن وجود ندارد و این کشور ارزش و اهمیت خاصی برای او ندارد. از سوی دیگر، بایدن معتقد است که پاکستان بیش از افغانستان برای امریکا اهمیت دارد.

رحیمی این سوال را مطرح کرد که پس از دو دهه حضور نظامی امریکا در افغانستان و تلفات و خسارات ناشی از آن، رویکرد بایدن در مورد آن چه خواهد بود؟ او پاسخ داد: از یک سو بایدن بر اساس پیمان امنیتی بین امریکا و افغانستان مجبور است مسأله کشور را در اولویت جدی خود بگیرد و از سوی دیگر، او و دونالد ترامپ یک وجه مشترک دارند که آن، خروج از افغانستان است، اما به باور بایدن، این خروج باید مسئولانه باشد.

وی ادامه داد که تمرکز اصلی بایدن روی القاعده و داعش خواهد بود، اما این‌که او چه تعریفی از این دو گروه تروریستی دارد، مهم است، و این سوال که رویکرد او با طالبان و وضعیت کنونی در افغانستان چه خواهد بود؟

این کارشناس ارشد روابط بین‌الملل خاطرنشان نمود که ممکن است بایدن برکناری خلیلزاد را در کوتاه مدت نادیده بگیرد و او در پستش باقی بماند، تا با مشورت‌ها و رایزنی‌های همه‌جانبه، یک رویکرد جدید برای افغانستان ترسیم کند.

 

اخلال‌گران امنیت دیروز، حافظان صلح امروز؟!

استاد محمد اسماعیل قاسمیار، مشاور امور بین ‌المللی شورای عالی صلح افغانستان سخنران دوم نشست هم‌اندیشی «چشم ‌انداز روند صلح افغانستان پس از پیروزی جو بایدن» بود.

وی با انتقاد از استراتژی‌های پنهان در مسأله افغانستان از سوی بازیگران مختلف که موجب دوام جنگ  و تقویت گروه‌هایی مثل طالبان، داعش و القاعده شده، تأکید کرد: باید متکی به خود بوده، تعریف درستی از هویت ملی خود داشت و اجماع ملی و همچنین منطقه‌ای را برای رسیدن به صلح به دست آورد.

استاد قاسمیار تصریح نمود که با توجه به سخنان بی‌نظیر بوتو، نخست‌وزیر سابق پاکستان، برای مردم افغانستان جای سوال است کشورهایی که گروه طالبان را ایجاد کردند، چگونه همین کشورها از صلح سخن می‌گویند و به افغانستان نیروی حافظ صلح فرستادند؟!

وی با انتقاد از ناکامی تلاش‌های داخلی برای رسیدن به صلح، به خصوص تشکیل شورای عالی مصالحه ملی با ظرفیت بزرگ معادل رییس اجرایی یا نخست‌وزیر، گفت که نتیجه این اقدامات ادامه انفجارها و کشتارها  و در تازه‌ترین مورد، سناریوی غم‌بار بامیان است.

این فعال صلح افغانستان با بیان این‌که انتظارها از جو بایدن زیاد است، خاطرنشان کرد که اگر دل زلمی خلیلزاد برای افغانستان می‌سوخت، همان‌طور که توانست با طالبان به توافق برسد، این توانایی را داشت که پروسه صلح کشور را به جایی که باید، برساند.

وی بر خروج مسئولانه نیروهای امریکایی از افغانستان تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود دونالد ترامپ در این روزهای آخر حکومت خود، میراث خوبی برای افغانستان و منطقه به جا بگذارد.

 

گره کور صلح افغانستان

دکتر ذاکرحسین ارشاد، دکترای علوم سیاسی و استاد دانشگاه کابل در این نشست، ابتدا به تبیین نوع نگاه معیوب و بیمار بازیگران و کنشگران داخلی به صلح افغانستان پرداخت که به گفته او، جز هزینه برای مردم، دست‌آورد خاص دیگری نداشته است.

وی تأکید کرد که نگاه‌ها به صلح در داخل کشور، قبل از این‌که یک امر معرفتی و بر اساس ضرورت باشد، به یک امر سیاسی و ابزاری برای تأمین منافع و بده و بستان‌های مختلف تقلیل یافته و فصلی و موسمی است.

دکتر ارشاد تصریح نمود، به نوعی همه در افغانستان ضد صلح بسیج شده‌اند.

وی با انتقاد از رویکرد دونالد ترامپ که جایگاه و منزلت امریکا را به عنوان قدرت شماره یک جهان خدشه‌دار کرد، در مسأله افغانستان و صلح با طالبان گفت که طالبان به عنوان یک گروه هراس‌افکن توسط امریکا و خلیلزاد به یک گروه مشروعیت‌دار سیاسی یا حداقل ناراضی تبدیل شده که می‌تواند خواسته‌های خود را مطرح کند.

این استاد دانشگاه تأکید کرد که این دو نگاه داخلی و هم‌چنین امریکا، صلح افغانستان را به یک گره کور تبدیل کرده و تا زمانی که این نگاه در دو طرف وجود دارد، بحث صلح چشم‌اندازی نخواهد داشت.

 

ناتو در افغانستان شکست خورده است

دکتر ابوالفضل بهشتی، استاد دانشگاه کاول بروکسل و عضو اتاق فکر اتحادیه اروپا از بروکسل، دیگر سخنران نشست هم‌اندیشی «چشم ‌انداز روند صلح افغانستان پس از پیروزی جو بایدن» بود.

او که بیشتر حول محور نقش اتحادیه اروپا و ناتو در کنار امریکا در مسأله افغانستان متمرکز بود، تأکید کرد که ناتو با حضور در افغانستان به دنبال ایجاد امنیت فیزیکی، امنیت اقتصادی و امنیت اجتماعی بود، اما متأسفانه در هر سه مورد شکست خورده است.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد که ناتو با حضور در افغانستان این هدف را نیز داشت که با ایجاد یک گرایش منطقه‌ای، افغانستان را بار دیگر از اتحاد با روسیه و همچنین نزدیکی به ایران باز دارد، اما نه تنها با فرمانبرداری از امریکا در افغانستان شکست خورد که در کنار امنیت افغانستان، امنیت اروپا و امریکا را بیش از پیش به خطر انداخت.

به گفته وی، با این وجود، اروپا هنوز این تراس را دارد که خروج غیرمسئولانه از افغانستان به تشنج و خشونت در افغانستان بیافزاید.

دکتر بهشتی ابراز امیدواری کرد که با روی کار آمدن جو بایدن، از بن‌بست موجود در افغانستان بیرون آمده و با خروج مسئولانه از این کشور، امنیت را به آن بازگرداند.

وی در عین حال بر ایجاد یک گرایش منطقه‌ای در محور افغانستان تأکید کرد و گفت: اگر افغانستان امنیت پیدا نکند و اتحاد منطقه‌ای برای مبارزه با ناامنی در این کشور شکل نگیرد، ناامنی‌ها در افغانستان امنیت جهانی را به خطر خواهد انداخت.